Table of Contents

👮‍♂️ पोलीस भरती २०२६ | जिद्द वर्दीची, तयारी यशाची! 🎯

विषय: मराठी व्याकरण – ‘वचन विचार’ विशेष सराव चाचणी (भाग २)

नमस्कार माझ्या लाडक्या भावी पोलीस मित्रांनो,

मैदानी चाचणीसाठी तुम्ही मैदानावर घाम गाळत आहातच, पण लक्षात ठेवा, ‘खाकी वर्दी’ मिळवण्याचा मार्ग हा लेखी परीक्षेच्या हॉलमधून जातो! लेखी परीक्षेत ‘मराठी व्याकरण’ हा असा विषय आहे, जो तुम्हाला मेरिट लिस्टमध्ये इतरांच्या दोन पावले पुढे नेऊन ठेवू शकतो. २५ पैकी २५ गुण मिळवणे हे केवळ स्वप्न नसून योग्य सरावाने ते शक्य आहे.

‘वचन विचार – भाग १’ च्या यशानंतर, आज आपण भाग २ घेऊन आलो आहोत. यामध्ये आपण अशा २५ महत्त्वाच्या प्रश्नांचा सराव करणार आहोत, जे वारंवार पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये विचारले जातात.

या टेस्टचे वैशिष्ट्य काय?

बऱ्याचदा आपण सोपे शब्द ओळखतो, पण ‘लेखक’, ‘सैनिक’, ‘वधू’ किंवा ‘रास’ यांसारखे शब्द आले की गोंधळतो. मराठीत ‘द्विवचन’ का नसते? काही शब्द दोन्ही वचनांत सारखेच का राहतात? अशा सर्व शंकांचे निरसन आम्ही प्रत्येक प्रश्नाच्या खाली दिलेल्या सविस्तर स्पष्टीकरणातून केले आहे. केवळ उत्तर पाठ करू नका, तर त्यामागचा व्याकरण नियम समजून घ्या.

तुमची तयारी किती झाली आहे हे तपासण्यासाठी ही २५ प्रश्नांची टेस्ट मनापासून सोडवा. लक्षात ठेवा, आजचा सरावच तुम्हाला उद्याच्या परीक्षेत ‘वर्दी’ मिळवून देणार आहे!

📝 प्रश्न संच आणि सविस्तर स्पष्टीकरण (नियमबद्ध विश्लेषण)

१) ‘लेखक’ या शब्दाचे अनेकवचन काय होईल?

✅ उत्तर: लेखक

💡 नियम: ‘लेखक’ हा अकारान्त पुल्लिंगी शब्द आहे. असे अनेक शब्द दोन्ही वचनांत सारखेच राहतात. (उदा. एक लेखक – अनेक लेखक)

२) खालीलपैकी ‘उभयवचनी’ शब्द कोणता?

✅ उत्तर: सैनिक

💡 नियम: सैनिक हा शब्द एकवचन आणि अनेकवचन अशा दोन्ही स्वरूपात सारखाच वापरला जातो, म्हणून याला ‘उभयवचनी’ म्हणतात.

३) ‘वधू’ या शब्दाचे अनेकवचनी रूप लिहा.

✅ उत्तर: वधू

💡 नियम: उकारान्त स्त्रीलिंगी नामांचे अनेकवचन सहसा बदलत नाही. (उदा. वधू – वधू, सासू – सासवा हा अपवाद वगळता.)

४) ‘चांदणी’ या शब्दाचे वचन बदलून येणारे रूप शोधा.

✅ उत्तर: चांदण्या

💡 नियम: ईकारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ‘या’ कारान्त होते. (उदा. नदी – नद्या, चांदणी – चांदण्या)

५) मराठी व्याकरणानुसार मराठीत किती वचने आहेत?

✅ उत्तर: २

💡 नियम: मराठीत केवळ दोनच वचने मानली जातात: १) एकवचन आणि २) अनेकवचन (ज्यालाच आपण बहुवचन म्हणतो).

६) ‘हार’ या शब्दाचे अनेकवचन ओळखा.

✅ उत्तर: हार

💡 नियम: ‘हार’ हा पुल्लिंगी शब्द असून त्याचे अनेकवचन ‘हार’ असेच राहते. (उदा. त्याने गळ्यात हार घातले.)

७) अधोरेखित नामाचे वचन ओळखा: ‘शेतकऱ्याने आपल्या खळ्यात धान्याची रास लावली.’

✅ उत्तर: एकवचन

💡 नियम: ‘रास’ म्हणजे ढीग. वाक्यात एका विशिष्ट ढिगाचा उल्लेख असल्याने ते एकवचन आहे.

८) ‘मित्र’ या शब्दाचे अनेकवचन ओळखा.

✅ उत्तर: मित्र

💡 नियम: ‘मित्र’ हा शब्द दोन्ही वचनांत सारखाच राहतो. ‘मित्रांनो’ हे अनेकवचन नसून ते संबोधन रूप (हाक मारण्यासाठी) आहे.

९) मराठीत पुढीलपैकी कोणते वचन अस्तित्वात नाही?

✅ उत्तर: द्विवचन

💡 नियम: ‘द्विवचन’ हे केवळ संस्कृत व्याकरणात असते. मराठीत मात्र दोन वस्तू असल्या तरी आपण त्याला अनेकवचनच म्हणतो.

०) एकवचन व अनेकवचनात सारखीच राहणारी नामांची रूपे कोणती?

✅ उत्तर: धर्म, शाळा, दगड, देव

💡 नियम: अकारान्त पुल्लिंगी किंवा काही स्त्रीलिंगी (उदा. शाळा) नामांचे रूप दोन्ही वचनांत बदलत नाही.

💡 महत्त्वाची टिप (Exam Special):

परीक्षेत जेव्हा ‘वचन’ बदला असा प्रश्न येतो, तेव्हा शब्द स्त्रीलिंगी आहे की पुल्लिंगी हे आधी ओळखा आणि मगच नियम आठवा. नाती (काका, मामा) आणि काही अकारान्त शब्द नेहमी लक्षात ठेवा!