आजच्या चालू घडामोडी | 25 महत्त्वाचे प्रश्नोत्तरे | MPSC, पोलीस भरती, तलाठी | 4 जून 2026
प्रश्न 1: भारतीय रिझर्व्ह बँकेने नुकत्याच जाहीर केलेल्या अहवालानुसार भारताचा परकीय चलन साठा किती अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे?
उत्तर: ६८५ अब्ज डॉलर
स्पष्टीकरण: रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार भारताच्या परकीय चलन साठ्यात मोठी वाढ झाली आहे. जागतिक बाजारातील घडामोडी आणि परदेशी गुंतवणुकीचा ओघ वाढल्यामुळे भारताची आर्थिक स्थिती मजबूत झाली असून हा देशाचा आतापर्यंतचा सर्वोच्च स्तर मानला जात आहे.
प्रश्न 2: महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील कोणत्या जिल्ह्यामध्ये नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि ४३० खाटांचे रुग्णालय सुरू करण्यास मंजुरी दिली आहे?
उत्तर: वाशीम
स्पष्टीकरण: राज्य मंत्रिमंडळाच्या नुकत्याच झालेल्या बैठकीत वाशीम जिल्ह्यात नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे विदर्भातील आरोग्य सेवांचा विस्तार होणार असून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना वैद्यकीय शिक्षणाच्या चांगल्या संधी उपलब्ध होतील.
प्रश्न 3: नुकत्याच झालेल्या आंतरराष्ट्रीय अंतराळ परिषदेत कोणत्या देशाने स्वतःचे नवीन स्पेस स्टेशन २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याची घोषणा केली आहे?
उत्तर: चीन
स्पष्टीकरण: चीनने आपल्या अंतराळ मोहिमेचा विस्तार करत २०२७ पर्यंत नवीन अत्याधुनिक स्पेस स्टेशन पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. अंतराळ संशोधनात अमेरिकेला टक्कर देण्यासाठी चीनने आपल्या तांत्रिक क्षमतेमध्ये प्रचंड वाढ केली असून ही घोषणा जागतिक स्तरावर महत्त्वाची मानली जाते.
प्रश्न 4: केंद्र सरकारच्या नुकत्याच आलेल्या अहवालानुसार २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात भारताचा सकल देशांतर्गत उत्पादन म्हणजेच जीडीपी वाढीचा दर किती टक्के नोंदवला गेला आहे?
उत्तर: ७.२ टक्के
स्पष्टीकरण: केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार भारताचा आर्थिक विकास दर ७.२ टक्के राहिला आहे. उत्पादन क्षेत्र आणि सेवा क्षेत्रातील उत्तम कामगिरीमुळे भारताने जगातील प्रमुख अर्थव्यवस्थांमध्ये आपली सर्वात वेगवान वाढणारी अर्थव्यवस्था म्हणून पकड मजबूत ठेवली आहे.
प्रश्न 5: भारतीय लष्कराने नुकतीच कोणत्या स्वदेशी बनावटीच्या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली आहे?
उत्तर: प्रलय
स्पष्टीकरण: संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने म्हणजेच डीआरडीओने विकसित केलेल्या प्रलय या जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली. हे क्षेपणास्त्र १५० ते ५०० किलोमीटर अंतरावरील लक्ष्याचा अचूक भेद घेण्यास सक्षम असून यामुळे भारतीय लष्कराची रणनीतिक ताकद वाढली आहे.
प्रश्न 6: जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ च्या पूर्वसंध्येला संयुक्त राष्ट्र संघाने जारी केलेल्या अहवालानुसार कोणत्या क्षेत्रातील प्लास्टिक प्रदूषण सर्वाधिक चिंतेचा विषय बनले आहे?
उत्तर: सागरी पर्यावरण
स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण कार्यक्रमाने जाहीर केलेल्या अहवालात सागरी जीवनाला प्लास्टिक कचऱ्यामुळे मोठा धोका निर्माण झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. समुद्रात दरवर्षी लाखो टन प्लास्टिक जात असल्यामुळे सागरी परिसंस्थेचा समतोल बिघडत असून यावर तात्काळ उपाययोजना करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे.
प्रश्न 7: महाराष्ट्र राज्यातील कोणत्या धरणातून मराठवाड्याला पाणीपुरवठा करण्यासाठी नुकताच जलसंपदा विभागाने विशेष आराखडा मंजूर केला आहे?
उत्तर: जायकवाडी धरण
स्पष्टीकरण: उन्हाळ्याची तीव्रतेमुळे निर्माण झालेली पाणीटंचाई लक्षात घेऊन जायकवाडी धरणातून मराठवाड्यातील विविध तालुक्यांना पिण्याचे पाणी पुरवण्यासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. धरणातील उपलब्ध जलसाठ्याचे काटेकोर नियोजन करून पाण्याचे समन्यायी वाटप केले जाणार आहे.
प्रश्न 8: नुकतीच जागतिक व्यापार संघटनेच्या म्हणजेच डब्ल्यूटीओच्या नवीन उपसंचालक पदी कोणत्या भारतीय अर्थतज्ज्ञाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
उत्तर: डॉ. अरविंद सुब्रमण्यम
स्पष्टीकरण: भारताचे माजी मुख्य आर्थिक सल्लागार डॉ. अरविंद सुब्रमण्यम यांची जागतिक व्यापार संघटनेच्या उपसंचालक पदी निवड झाली आहे. जागतिक व्यापार धोरणे आणि विकसनशील देशांच्या आर्थिक मुद्द्यांवर काम करण्याचा त्यांचा मोठा अनुभव या पदासाठी महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.
प्रश्न 9: कोणत्या राज्य सरकारने राज्यातील महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी ‘मुख्यमंत्री महिला सन्मान योजना’ सुरू करण्याची घोषणा केली आहे?
उत्तर: मध्य प्रदेश
स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेश सरकारने राज्यातील महिला आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी या नवीन योजनेची घोषणा केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना दरमहा निश्चित आर्थिक मदत दिली जाणार असून, त्या माध्यमातून महिलांना स्वयंरोजगार सुरू करण्यासाठी प्रोत्साहन दिले जाईल.
प्रश्न 10: फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धा २०२६ मध्ये पुरुष एकेरीचे विजेतेपद कोणी पटकावले आहे?
उत्तर: कार्लोस अल्काराझ
स्पष्टीकरण: स्पेनच्या तरुण आणि आघाडीच्या कार्लोस अल्काराझने अंतिम सामन्यात उत्कृष्ट कामगिरी करत फ्रेंच ओपनचे विजेतेपद आपल्या नावावर केले. क्ले कोर्टवरील या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेत त्याने मिळवलेले हे यश त्याच्या कारकिर्दीतील अत्यंत महत्त्वाचे विजेतेपद मानले जात आहे.
प्रश्न 11: भारतीय हवाई दलाने नुकताच कोणत्या देशासोबत ‘गरुड २०२६’ हा संयुक्त युद्धभ्यास यशस्वीपणे पूर्ण केला आहे?
उत्तर: फ्रान्स
स्पष्टीकरण: भारत आणि फ्रान्सच्या हवाई दला दरम्यान गरुड या संयुक्त युद्धभ्यासाचे आयोजन करण्यात आले होते. दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक भागीदारी मजबूत करणे आणि आधुनिक युद्ध कौशल्यांची देवाणघेवाण करणे हा या सरावाचा मुख्य उद्देश होता.
प्रश्न 12: नीती आयोगाने जाहीर केलेल्या ‘शाश्वत विकास उद्दिष्टे निर्देशांक २०२५-२६’ मध्ये कोणत्या राज्याने प्रथम क्रमांक पटकवला आहे?
उत्तर: केरळ
स्पष्टीकरण: नीती आयोगाच्या ताज्या अहवालानुसार केरळ राज्याने शिक्षण, आरोग्य आणि लिंगसमानता या निकषांवर उत्कृष्ट कामगिरी करत देशात अव्वल स्थान कायम ठेवले आहे. या निर्देशांकात महाराष्ट्र राज्याने देखील पहिल्या पाच राज्यांमध्ये आपले स्थान मिळवले आहे.
प्रश्न 13: नुकतेच निधन झालेले प्रसिद्ध साहित्यीक नामदेव कांबळे कोणत्या पुरस्काराचे मानकरी होते?
उत्तर: पद्मश्री पुरस्कार
स्पष्टीकरण: मराठी साहित्यात मोलाचे योगदान देणारे ज्येष्ठ लेखक नामदेव कांबळे यांचे नुकतेच वयाच्या ७८ व्या वर्षी निधन झाले. त्यांच्या सामाजिक आणि साहित्यिक कार्याची दखल घेऊन केंद्र सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले होते, त्यांच्या जाण्याने मराठी साहित्य विश्वाची मोठी हानी झाली आहे.
प्रश्न 14: नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ नुसार भारतीय पासपोर्ट कितव्या स्थानावर आहे?
उत्तर: ८२ व्या
स्पष्टीकरण: जगातील सर्वात शक्तिशाली पासपोर्टच्या यादीत भारतीय पासपोर्ट ८२ व्या स्थानावर पोहोचला आहे. या नवीन मानांकनानुसार भारतीय नागरिकांना आता जगातील ६२ पेक्षा जास्त देशांमध्ये विना व्हिसा किंवा व्हिसा ऑन अरायव्हल प्रवास करण्याची सुविधा मिळणार आहे.
प्रश्न 15: केंद्रीय गृह मंत्रालयाने देशातील सर्वोत्कृष्ट पोलीस ठाण्यांची यादी जाहीर केली असून यात महाराष्ट्रातील कोणत्या पोलीस ठाण्याला अव्वल स्थान मिळाले आहे?
उत्तर: शिरूर पोलीस ठाणे
स्पष्टीकरण: गुन्हेगारी नियंत्रण, नागरिकांना मिळणाऱ्या सेवा, पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल प्रणालीचा प्रभावी वापर या निकषांच्या आधारे केंद्रीय गृह मंत्रालयाने शिरूर पोलीस ठाण्याला महाराष्ट्रातील सर्वोत्कृष्ट पोलीस ठाण्याचा मान दिला आहे.
प्रश्न 16: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने म्हणजेच इस्रोने कोणत्या नवीन हवामान उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण केले आहे?
उत्तर: इन्सॅट-३ डीएस
स्पष्टीकरण: इस्रोने श्रीहरीकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून हवामानाचा अचूक अंदाज घेण्यासाठी इन्सॅट-३ डीएस या उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण केले. हा उपग्रह चक्रीवादळे, मुसळधार पाऊस आणि इतर नैसर्गिक आपत्तींची पूर्वसूचना देण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.
प्रश्न 17: भारतामधील पहिल्या ‘हरित हायड्रोजन’ प्रकल्पाचे उद्घाटन नुकतेच कोणत्या शहरात करण्यात आले आहे?
उत्तर: पुणे
स्पष्टीकरण: पर्यावरणपूरक ऊर्जेला प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रातील पुणे शहरात देशातील पहिल्या व्यावसायिक हरित हायड्रोजन प्रकल्पाचे उद्घाटन करण्यात आले. हा प्रकल्प कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आणि शाश्वत ऊर्जेचा वापर वाढवण्यासाठी एक मैलाचा दगड ठरेल.
प्रश्न 18: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने म्हणजेच आयसीसीने मे २०२६ महिन्यासाठीचा ‘प्लेअर ऑफ द मंथ’ पुरस्कार कोणाला जाहीर केला आहे?
उत्तर: शुभमन गिल
स्पष्टीकरण: भारताचा आघाडीचा फलंदाज शुभमन गिल याला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील त्याच्या उत्कृष्ट कामगिरीबद्दल आयसीसीने मे महिन्याचा सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून निवडले आहे. त्याने नुकत्याच झालेल्या मालिकांमध्ये सातत्यपूर्ण फलंदाजी करत अनेक धावा केल्या होत्या.
प्रश्न 19: महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने कोणत्या नवीन महामार्गाच्या बांधकामासाठी पर्यावरण मंजुरी मिळवली आहे?
उत्तर: जालना-नांदेड एक्सप्रेसवे
स्पष्टीकरण: समृद्धी महामार्गाला जोडणाऱ्या जालना ते नांदेड या नवीन एक्सप्रेसवेच्या बांधकामाचा मार्ग मोकळा झाला आहे. या महामार्गामुळे मराठवाड्याच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाला मोठी गती मिळणार असून प्रवासाचा वेळ कमालीचा कमी होईल.
प्रश्न 20: वित्तीय क्षेत्रात सायबर सुरक्षेला बळ देण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने कोणत्या विशेष केंद्राची स्थापना करण्याची घोषणा केली आहे?
उत्तर: डिजिटल सुरक्षा केंद्र
स्पष्टीकरण: बँकिंग क्षेत्रातील वाढते सायबर हल्ले आणि ऑनलाईन फसवणुकीच्या घटना रोखण्यासाठी रिझर्व्ह बँक स्वतंत्र डिजिटल सुरक्षा केंद्र स्थापन करणार आहे. हे केंद्र देशातील सर्व बँकांच्या डिजिटल व्यवहारांवर देखरेख ठेवून सुरक्षा यंत्रणा अधिक मजबूत करेल.
प्रश्न 21: नुकत्याच जाहीर झालेल्या जागतिक आनंद अहवाल २०२६ नुसार जगातील सर्वात आनंदी देश कोणता ठरला आहे?
उत्तर: फिनलंड
स्पष्टीकरण: जागतिक आनंद अहवालात फिनलंड देशाने सलग सातव्या वर्षी जगात प्रथम स्थान पटकावले आहे. सामाजिक सुरक्षा, नागरिकांचे स्वातंत्र्य आणि भ्रष्टाचारमुक्त प्रशासन या घटकांमुळे हा देश जगात सर्वात आनंदी देश म्हणून आघाडीवर आहे.
प्रश्न 22: महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील कोणत्या ऐतिहासिक किल्ल्याच्या संवर्धनासाठी भरीव निधी मंजूर केला आहे?
उत्तर: रायगड किल्ला
स्पष्टीकरण: छत्रपती शिवाजी महाराजांची राजधानी असलेल्या रायगड किल्ल्याच्या ऐतिहासिक वास्तूंचे जतन आणि शिवभक्तांसाठी सोयीसुविधा निर्माण करण्यासाठी सरकारने नवीन निधी मंजूर केला आहे. या संवर्धन कार्यामुळे किल्ल्याचे मूळ वैभव जपण्यास मदत होणार आहे.
प्रश्न 23: कोणत्या भारतीय महिला कुस्तीपटूने बुडापेस्ट येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले आहे?
उत्तर: विनेश फोगट
स्पष्टीकरण: भारताची स्टार महिला कुस्तीपटू विनेश फोगट हिने ५३ किलो वजनी गटात अप्रतिम कामगिरी करत सुवर्णपदकावर नाव कोरले. या विजयामुळे तिने आगामी आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी आपली दावेदारी अधिक भक्कम केली आहे.
प्रश्न 24: केंद्र सरकारच्या ‘स्मार्ट सिटी मिशन’ अंतर्गत कामगिरीमध्ये देशातील कोणत्या शहराने प्रथम क्रमांक पटकावला आहे?
उत्तर: इंदूर
स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या रँकिंगमध्ये मध्य प्रदेशातील इंदूर शहराने स्मार्ट सिटी योजनांच्या अंमलबजावणीत देशात सर्वोत्तम कामगिरी केली आहे. स्वच्छता आणि आधुनिक नागरी सुविधांमध्ये इंदूर सातत्याने आघाडीवर राहिले आहे.
प्रश्न 25: भारताचे नवीन लष्करप्रमुख म्हणून नुकतीच कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
उत्तर: जनरल उपेंद्र द्विवेदी
स्पष्टीकरण: जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांनी भारतीय लष्कराचे नवीन प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. त्यांना देशाच्या सीमा सुरक्षा आणि लष्करी रणनीतीचा प्रदीर्घ अनुभव असून त्यांनी यापूर्वी लष्कराचे उपप्रमुख म्हणून देखील महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळली आहे.
आजचा दिनविशेष
दिनविशेष 1: आंतरराष्ट्रीय आक्रमकतेचे बळी ठरलेल्या निष्पाप मुलांचा जागतिक दिवस दरवर्षी ४ जून रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस जगभरातील शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक छळाला बळी पडणाऱ्या मुलांच्या संरक्षणासाठी जनजागृती निर्माण करतो.
दिनविशेष 2: सन १९६४ मध्ये भारताचे थोर स्वातंत्र्यसेनानी आणि चक्रवर्ती राजगोपालाचारी यांनी स्वतंत्र पक्षाची स्थापना केली होती. भारतीय राजकारणातील काँग्रेस पक्षाला सशक्त पर्याय निर्माण करण्यासाठी हा पक्ष स्थापन करण्यात आला होता.
दिनविशेष 3: सन १९४० मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान डंकर्क येथून मित्र राष्ट्रांच्या सैन्याची यशस्वी सुटका करण्याची मोहीम पूर्ण झाली. या ऐतिहासिक मोहिमेमुळे हजारो सैनिकांचे प्राण वाचले आणि युद्धाला नवीन दिशा मिळाली.
दिनविशेष 4: मराठी रंगभूमीचे ज्येष्ठ अभिनेते आणि दिग्दर्शक भालचंद्र पेंडारकर यांचा जन्मदिवस. त्यांनी संगीत नाटकांच्या माध्यमातून मराठी संस्कृती आणि नाट्यसृष्टी समृद्ध करण्यात मोलाचे योगदान दिले.
दिनविशेष 5: जागतिक पर्यावरण दिनाच्या पार्श्वभूमीवर ४ जून रोजी विविध संस्थांमार्फत पर्यावरण संरक्षणासाठी विशेष मोहिमा राबवल्या जातात. यामध्ये वृक्षारोपण आणि प्लास्टिक मुक्ती संदर्भात नागरिकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर प्रबोधन केले जाते.
