आजच्या चालू घडामोडी | 25 महत्त्वाचे प्रश्नोत्तरे | MPSC, पोलीस भरती, तलाठी | 27 जून 2026
प्रश्न 1: नीती आयोगाने नुकताच प्रसिद्ध केलेला ‘ट्रेड वॉच क्वार्टरली’ चा कितवा आवृत्तीचा अहवाल आहे?
उत्तर: आठवी आवृत्ती
स्पष्टीकरण: नीती आयोगाने आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या चौथ्या तिमाहीसाठी ट्रेड वॉच क्वार्टरलीचा आठवा अंक नवी दिल्ली येथे प्रसिद्ध केला. हा अहवाल देशातील व्यापार आणि औद्योगिक घडामोडींचे विश्लेषण करण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो.
प्रश्न 2: भारताच्या ‘इंटरनॅशनल बिग कॅट अलायन्स’ (IBCA) मध्ये 27 वा सदस्य देश म्हणून कोणता देश सामील झाला आहे?
उत्तर: बांगलादेश
स्पष्टीकरण: बांगलादेश अधिकृतपणे भारताच्या पुढाकाराने सुरू झालेल्या ‘इंटरनॅशनल बिग कॅट अलायन्स’ मध्ये सामील झाला आहे. यामुळे भारत आणि बांगलादेश दरम्यान बिबट्या, वाघ आणि इतर मोठ्या मांजरींच्या प्रजातींच्या संरक्षणासाठी सहकार्य वाढणार आहे.
प्रश्न 3: भारताचे पहिले ‘हब-अँड-स्पोक’ विमान उड्डाण कोणत्या शहरातून सुरू करण्यात आले आहे?
उत्तर: वाराणसी (उत्तर प्रदेश)
स्पष्टीकरण: केंद्रीय नागरी उड्डयन मंत्री के. राममोहन नायडू यांनी वाराणसीतील लाल बहादूर शास्त्री आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून या सेवेचे उद्घाटन केले. ही सेवा प्रवाशांना विविध आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी जोडण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे.
प्रश्न 4: कोणत्या भारतीय कंपनीने कॅनडामध्ये आंतरराष्ट्रीय पेमेंट परवाना मिळवून परदेशात नियामक मंजुरी मिळवणारी पहिली भारतीय कंपनी होण्याचा मान मिळवला आहे?
उत्तर: स्कायडो (Skydo)
स्पष्टीकरण: क्रॉस-बॉर्डर पेमेंट प्लॅटफॉर्म स्कायडोला कॅनडाच्या रिटेल पेमेंट ॲक्टिव्हिटीज ॲक्ट अंतर्गत मंजुरी मिळाली आहे. ही कंपनी आता भारत आणि कॅनडा दरम्यान व्यवहार सुलभ करेल.
प्रश्न 5: सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ टेलिमॅटिक्स (C-DOT) ने प्रगत दळणवळण तंत्रज्ञानासाठी कोणत्या आयआयटी (IIT) सोबत सामंजस्य करार केला आहे?
उत्तर: आयआयटी हैदराबाद
स्पष्टीकरण: C-DOT आणि आयआयटी हैदराबाद यांनी प्रगत दळणवळण तंत्रज्ञानासाठी सेंटर ऑफ एक्सलन्स (CoE) स्थापन करण्यासाठी हा करार केला आहे. ही चौथी अशी सुविधा असून ती तेलंगणामध्ये असेल.
प्रश्न 6: अलीकडेच कोणत्या देशात ‘सिस्मिक डबलट’ (Seismic Doublet) नावाचा मोठा भूकंप झाला आहे?
उत्तर: व्हेनेझुएला
स्पष्टीकरण: व्हेनेझुएलाची राजधानी काराकासमध्ये लागोपाठ झालेल्या दोन तीव्र भूकंपांना भूगर्भीय भाषेत सिस्मिक डबलट असे म्हणतात. हे तेथील स्ट्राइक-स्लिप फॉल्टमुळे घडले आहेत.
प्रश्न 7: महाराष्ट्राने नुकतेच कोणत्या दोन नवीन धोरणांना मंजुरी दिली आहे, ज्यामुळे असा निर्णय घेणारे ते पहिले भारतीय राज्य बनले आहे?
उत्तर: क्वांटम धोरण आणि डीप टेक धोरण
स्पष्टीकरण: मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्रासाठी देशातील पहिले क्वांटम आणि डीप टेक धोरण जाहीर केले आहे. याचा उद्देश राज्यात संशोधन, नाविन्य आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील रोजगारांना चालना देणे हा आहे.
प्रश्न 8: महाराष्ट्रात ‘पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना’ अंतर्गत कर्जमाफीसाठी कोणती तारीख पात्रता निकषात महत्त्वाची आहे?
उत्तर: 30 सप्टेंबर 2025
स्पष्टीकरण: या योजनेनुसार, 1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत घेतलेल्या आणि 30 सप्टेंबर 2025 पर्यंत थकबाकी असलेल्या कर्जासाठी ही माफी लागू असेल. यासाठी 2 लाख रुपयांपर्यंतची मर्यादा आहे.
प्रश्न 9: भारत आणि अफगाणिस्तान यांच्यात व्यापार वाढवण्यासाठी कोणत्या भारतीय वाणिज्य आणि उद्योग संघटनेने सामंजस्य करार केला आहे?
उत्तर: असोचॅम (ASSOCHAM)
स्पष्टीकरण: नवी दिल्ली येथे असोचॅम आणि अफगाणिस्तान चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इन्व्हेस्टमेंट यांच्यात द्विपक्षीय व्यापार, गुंतवणूक आणि व्यावसायिक सहकार्याला चालना देण्यासाठी करार झाला आहे.
प्रश्न 10: ‘टॉप 500 सुपरकॉम्प्युटर रँकिंग 2026’ मध्ये कोणत्या देशाच्या सुपरकॉम्प्युटरने प्रथम क्रमांक पटकावला आहे?
उत्तर: चीन
स्पष्टीकरण: जर्मनीतील हॅम्बुर्ग येथे आयोजित हाय-परफॉर्मन्स कॉन्फरन्समध्ये ही यादी जाहीर करण्यात आली. जगातील सर्वाधिक शक्तिशाली सुपरकॉम्प्युटरची ही द्विवार्षिक यादी आहे.
प्रश्न 11: भारतीय हवामान विभागाने (IMD) 2026 च्या मान्सूनचा अंदाज किती टक्के वर्तवला आहे?
उत्तर: 90%
स्पष्टीकरण: दीर्घकालीन सरासरीच्या (LPA) तुलनेत मान्सूनचे प्रमाण 90% राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, जो पावसाच्या कमतरतेचे संकेत देतो. हा मान्सून एल निनोच्या प्रभावामुळे प्रभावित झाला आहे.
प्रश्न 12: ‘मु्ख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ साठी 2026-27 च्या अर्थसंकल्पात किती कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे?
उत्तर: 26,000 कोटी रुपये
स्पष्टीकरण: ही योजना 21 ते 65 वयोगटातील महिलांसाठी असून, दरमहा 1500 रुपये दिले जातात. मागील वर्षाच्या तुलनेत यावर्षीची तरतूद कमी करण्यात आली आहे.
प्रश्न 13: महाराष्ट्रातील शालेय शिक्षण विभागाने नवीन शैक्षणिक धोरण (NEP) नुसार कोणत्या इयत्तेचा अभ्यासक्रम बदलला आहे?
उत्तर: सहावी
स्पष्टीकरण: शैक्षणिक वर्ष 2026-27 पासून इयत्ता सहावीचा नवीन अभ्यासक्रम राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाशी सुसंगत करून लागू करण्यात आला आहे.
प्रश्न 14: कोणत्या भारतीय रेल्वे कॉरिडॉरला ‘मिड-2026’ पर्यंत पूर्णपणे कार्यान्वित करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे?
उत्तर: मुंबई मेट्रो लाईन 6 (जोगेश्वरी-विक्रोळी लिंक रोड)
स्पष्टीकरण: हे महत्त्वाचे पूर्व-पश्चिम कॉरिडॉर स्वामी समर्थ नगर ते विक्रोळी दरम्यान जोडले जाणार आहे, ज्यामुळे मुंबईतील प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
प्रश्न 15: सीआयआय (CCI) ने होंडाला कोणत्या ऑटोमोटिव्ह घटक कंपनीतील मालकी वाढवण्यास मंजुरी दिली आहे?
उत्तर: अस्तेमो लिमिटेड (Astemo Limited)
स्पष्टीकरण: स्पर्धा आयोगाने या निर्णयामुळे होंडाची मालकी 61 टक्क्यांपर्यंत वाढण्यास मदत होईल, ज्यामुळे ही कंपनी होंडाची उपकंपनी बनेल.
प्रश्न 16: भारताच्या ‘शक्ती क्लाउड’ (Shakti Cloud) बद्दल काय सत्य आहे?
उत्तर: हे भारताचे सार्वभौम एआय क्लाउड प्रोव्हाइडर आहे
स्पष्टीकरण: भरतक्लाउड (BharathCloud) हे भारताचे सार्वभौम एआय क्लाउड प्रोव्हाइडर आहे, ज्याने अलीकडेच पुण्यातील कंपनी सेक्रेटरी संस्थेशी करार केला आहे.
प्रश्न 17: अॅबिय अहमद, जे इथिओपियाचे पंतप्रधान आहेत, त्यांना 2019 मध्ये कोणता प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळाला होता?
उत्तर: नोबेल शांतता पुरस्कार
स्पष्टीकरण: इथिओपियाचे पंतप्रधान अॅबिय अहमद यांनी एरिट्रियासोबतचा दीर्घकालीन संघर्ष संपवल्याबद्दल त्यांना हा जागतिक पुरस्कार देण्यात आला होता.
प्रश्न 18: महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यासाठी ‘अॅडव्हान्स सिटी इंटिमेशन’ सुविधा UGC-NET 2026 परीक्षेसाठी उपलब्ध झाली होती?
उत्तर: (सर्व जिल्ह्यांसाठी लागू)
स्पष्टीकरण: नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीने यूजीसी नेट परीक्षेसाठी देशभर परीक्षा शहरे निवडीची सुविधा दिली होती, ज्याचा लाभ महाराष्ट्रातील सर्व परीक्षार्थींना झाला.
प्रश्न 19: भारतीय हवामान विभागाने मुंबईत मान्सूनचे आगमन झाल्याची अधिकृत घोषणा कोणत्या दिवशी केली?
उत्तर: 23 जून 2026
स्पष्टीकरण: मुंबईसह उत्तर कोकणात जोरदार पावसाची सुरुवात झाल्याने 23 जून रोजी अधिकृतपणे मान्सून आगमन झाल्याचे घोषित करण्यात आले.
प्रश्न 20: ‘प्रोजेक्ट हॉक आय’ (Project Hawk Eye) हे कशाशी संबंधित आहे?
उत्तर: तीर्थयात्रेदरम्यान सुरक्षा आणि देखरेख
स्पष्टीकरण: या प्रकल्पाद्वारे यात्रा मार्गावर 24×7 पाळत ठेवली जाणार असून, यात्रेकरूंची सुरक्षा आणि गर्दीचे व्यवस्थापन करणे हा मुख्य उद्देश आहे.
प्रश्न 21: ‘सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन लिमिटेड’ (SFCL) कोणत्या क्षेत्रासाठी स्थापन केलेली भारतातील पहिली बिगर बँकिंग वित्तीय संस्था आहे?
उत्तर: सागरी क्षेत्र
स्पष्टीकरण: सागरी क्षेत्रातील प्रकल्पांना क्रेडिट देण्यामधील अडचणी दूर करण्यासाठी ही संस्था स्थापन करण्यात आली आहे.
प्रश्न 22: ‘एअर सुविधा 2.0’ पोर्टलचा मुख्य उपयोग काय आहे?
उत्तर: आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांचे आरोग्य स्वयं-घोषणापत्र
स्पष्टीकरण: हे पोर्टल कागदविरहित आणि संपर्कहीन आरोग्य तपासणी सुलभ करते, ज्यामुळे संसर्गजन्य रोगांचा प्रसार रोखण्यास मदत होते.
प्रश्न 23: भारतीय सशस्त्र दलांना कोणत्या अमेरिकन हेलिकॉप्टर्ससाठी दुरुस्ती आणि देखरेख सेवा मिळणार आहे?
उत्तर: AH-64E अपाचे हेलिकॉप्टर्स
स्पष्टीकरण: अमेरिकेच्या डिफेन्स सिक्युरिटी कोऑपरेशन एजन्सीने भारताला या हेलिकॉप्टर्सच्या मेंटेनन्ससाठी लागणारी मदत पुरवण्याचे मान्य केले आहे.
प्रश्न 24: महाराष्ट्रात अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाचे आयुक्त म्हणून कोण कार्यरत होते, ज्यांच्या बदलीवरून राजकीय चर्चा झाली?
उत्तर: तुकाराम मुंढे
स्पष्टीकरण: तुकाराम मुंढे यांच्या अलीकडील बदलीमुळे प्रशासकीय आणि राजकीय वर्तुळात मोठी चर्चा निर्माण झाली होती.
प्रश्न 25: लोकसभेचे माजी अध्यक्ष आणि पंतप्रधान यांच्याशी संबंधित वाद आता न्यायालयीन पुनरावलोकनाच्या कक्षेबाहेर नाहीत, हे कोणत्या दुरुस्तीमुळे स्पष्ट झाले?
उत्तर: 44 वी घटनादुरुस्ती
स्पष्टीकरण: 1975 च्या आणीबाणीनंतर झालेल्या बदलांमुळे न्यायालयीन पुनरावलोकनाचे अधिकार पुन्हा प्रस्थापित झाले, जे 44 व्या दुरुस्तीद्वारे अधिक बळकट झाले.
आजचा दिनविशेष
दिनविशेष 1: 26 जून – आंतरराष्ट्रीय अंमली पदार्थ सेवन आणि अवैध तस्करी विरोधी दिवस. अमली पदार्थांच्या धोक्याबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी हा दिवस जगभरात पाळला जातो.
दिनविशेष 2: 26 जून – लोकशाहीच्या संरक्षणाचा दिवस (आणीबाणी विरोधी दिवस). 1975 मध्ये लागू केलेल्या आणीबाणीचा संदर्भ देत, भारतीय लोकशाहीतील नागरिक स्वातंत्र्याच्या महत्त्वावर या दिवशी भर दिला जातो.
दिनविशेष 3: 27 जून – जागतिक सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSME) दिवस. देशाच्या अर्थव्यवस्थेत आणि रोजगारात MSME क्षेत्राचे योगदान ओळखून संयुक्त राष्ट्रातर्फे हा दिवस साजरा केला जातो.
दिनविशेष 4: 27 जून – आंतरराष्ट्रीय पाइनएप्पल दिवस. फळांच्या व्यापारात आणि कृषी क्षेत्रात पाइनएप्पलच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकण्यासाठी हा दिवस जागतिक स्तरावर काही संस्थांद्वारे साजरा केला जातो.
दिनविशेष 5: 25 जून – ‘ऑपरेशन विजय’ (कारगिल विजय) आठवण. कारगिल युद्धाच्या दरम्यान भारतीय जवानांनी दाखवलेल्या शौर्याचे स्मरण करण्यासाठी भारतीय संरक्षण दलांतर्फे विविध कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
