आजच्या चालू घडामोडी २0 जून २०२६ | २५ महत्त्वाचे प्रश्नोत्तरे | MPSC, पोलीस भरती, तलाठी
प्रश्न १: नुकतीच जून २०२६ मध्ये महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगाच्या मुख्य निवडणूक आयुक्तपदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
उत्तर: संजय कुमार
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र शासनाने ज्येष्ठ सनदी अधिकारी संजय कुमार यांची राज्य मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती केली आहे. त्यांनी पदभार स्वीकारला असून आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली पार पडणार आहेत.
प्रश्न २: नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांक २०२६ मध्ये भारताने कितवे स्थान पटकावले आहे?
उत्तर: ३८ वे स्थान
स्पष्टीकरण: आयएमडी या संस्थेने जाहीर केलेल्या जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांकात भारताने यंदा ३८ वे स्थान मिळवले आहे. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत भारताच्या क्रमवारीत तीन अंकांची सुधारणा झाली असून डिजिटल पायाभूत सुविधांमधील प्रगती याला कारणीभूत ठरली आहे.
प्रश्न ३: नुकतीच कोणत्या देशाने आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीचे पूर्णवेळ सदस्यत्व स्वीकारले आहे?
उत्तर: स्पेन
स्पष्टीकरण: युरोपीय देश असलेल्या स्पेनने आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीच्या फ्रेमवर्क करारावर स्वाक्षरी करून याचे पूर्णवेळ सदस्यत्व पत्करले आहे. भारत आणि फ्रान्स यांच्या पुढाकाराने सुरू झालेल्या या आघाडीत आता स्पेनचाही सक्रिय सहभाग असेल.
प्रश्न ४: महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय स्थापन करण्यास राज्य मंत्रिमंडळाने नुकतीच मंजुरी दिली आहे?
उत्तर: बुलढाणा
स्पष्टीकरण: बुलढाणा जिल्ह्यातील आरोग्य सुविधांचा दर्जा सुधारण्यासाठी राज्य सरकारने तिथे नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि ४३० खाटांचे रुग्णालय सुरू करण्यास मान्यता दिली आहे. यामुळे जिल्ह्यातील वैद्यकीय शिक्षणाला गती मिळणार आहे.
प्रश्न ५: जी-७ देशांची ५२ वी शिखर परिषद जून २०२६ मध्ये कोणत्या देशात आयोजित करण्यात आली आहे?
उत्तर: इटली
स्पष्टीकरण: इटलीतील पुगलिया शहरात जी-७ देशांच्या ५२ व्या शिखर परिषदेचे आयोजन करण्यात आले आहे. या परिषदेत जागतिक अर्थव्यवस्था, हवामान बदल आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयांवर प्रामुख्याने चर्चा करण्यात आली असून भारताला निमंत्रित देश म्हणून बोलावण्यात आले होते.
प्रश्न ६: भारताने संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेला चालना देण्यासाठी कोणत्या स्वदेशी पाणबुडीचे यशस्वी परीक्षण केले आहे?
उत्तर: आयएनएस वागीर टू
स्पष्टीकरण: भारतीय नौदलाने अरबी समुद्रात स्वदेशी बनावटीच्या अत्याधुनिक आयएनएस वागीर टू या पाणबुडीचे यशस्वी समुद्री परीक्षण पूर्ण केले. ही पाणबुडी स्टेल्थ तंत्रज्ञानाने सज्ज असून शत्रूच्या रडारला चकमा देण्यास सक्षम आहे.
प्रश्न ७: नुकतीच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षपदी कोणाची निवड करण्यात आली आहे?
उत्तर: जय शाह
स्पष्टीकरण: भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे सचिव जय शाह यांची आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षपदी बिनविरोध निवड करण्यात आली आहे. हा पदभार स्वीकारणारे ते सर्वात तरुण अध्यक्ष ठरले असून त्यांचा कार्यकाळ तीन वर्षांचा असेल.
प्रश्न ८: कोणत्या राज्याने राज्यातील महिलांसाठी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ ही नवी कल्याणकारी योजना जाहीर केली आहे?
उत्तर: महाराष्ट्र
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी ही योजना सुरू केली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून पात्र महिलांना प्रतिमहिना थेट बँक खात्यात आर्थिक मदत दिली जाणार आहे.
प्रश्न ९: संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने जून २०२६ मध्ये कोणत्या देशावरील आर्थिक निर्बंध आणखी एक वर्षासाठी वाढवले आहेत?
उत्तर: उत्तर कोरिया
स्पष्टीकरण: उत्तर कोरियाकडून सातत्याने होणाऱ्या क्षेपणास्त्र चाचण्या आणि अणू कार्यक्रमाच्या पार्श्वभूमीवर संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने एकमताने ठराव मंजूर करून त्या देशावरील निर्बंधांची मुदत वाढवली आहे.
प्रश्न १०: नुकत्याच जाहीर झालेल्या रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार २०२६ साठी भारतातील कोणत्या सामाजिक कार्यकर्त्याची निवड झाली आहे?
उत्तर: डॉ. प्रकाश आमटे
स्पष्टीकरण: गडचिरोली जिल्ह्यातील भामरागड भागात आदिवासींच्या आरोग्य आणि शिक्षणासाठी आयुष्य वेचणारे डॉ. प्रकाश आमटे यांना त्यांच्या अविरत सामाजिक कार्यासाठी यंदाचा प्रतिष्ठित रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार जाहीर झाला आहे.
प्रश्न ११: भारतातील पहिल्या हरित हायड्रोजन प्रकल्पाचे उद्घाटन कोणत्या राज्यात करण्यात आले आहे?
उत्तर: गुजरात
स्पष्टीकरण: गुजरात राज्यातील हजिर येथे देशातील पहिल्या पूर्णतः सौर ऊर्जेवर चालणाऱ्या हरित हायड्रोजन निर्मिती प्रकल्पाचे उद्घाटन करण्यात आले. हा प्रकल्प कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या भारताच्या मोहिमेतील महत्त्वाचा टप्पा आहे.
प्रश्न १२: जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ ची अधिकृत संकल्पना खालीलपैकी कोणती आहे?
उत्तर: आपली जमीन, आपले भविष्य
स्पष्टीकरण: यंदाच्या जागतिक पर्यावरण दिनासाठी संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाने जमीन पुनरुज्जीवन आणि वाळवंटीकरण रोखणे या उद्देशाने ही संकल्पना निश्चित केली होती. जगभरात या संकल्पनेवर आधारित विविध उपक्रम राबवले जात आहेत.
प्रश्न १३: महाराष्ट्रातील कोणत्या पोलीस घटकाला देशातील सर्वोत्तम पोलीस ठाण्याचा पुरस्कार नुकताच मिळाला आहे?
उत्तर: पुणे शहर पोलीस ठाणे
स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृह मंत्रालयाने देशातील सर्वोत्कृष्ट पोलीस ठाण्यांची यादी जाहीर केली असून यामध्ये गुन्हेगारी नियंत्रण आणि नागरिक स्नेही सेवेसाठी पुणे शहर पोलीस ठाण्याला प्रथम क्रमांक मिळाला आहे.
प्रश्न १४: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने नुकत्याच जाहीर केलेल्या पतधोरणात रेपो दर किती टक्क्यांवर स्थिर ठेवला आहे?
उत्तर: ६.५० टक्के
स्पष्टीकरण: आरबीआयचे गव्हर्नर शक्तीकांत दास यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या पतधोरण समितीच्या बैठकीत महागाईवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी रेपो दर ६.५० टक्क्यांवर सलग दहाव्यांदा स्थिर ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
प्रश्न १५: कोणत्या अंतराळ संस्थेने सूर्याचा अभ्यास करण्यासाठी ‘आदित्य एल-२’ या मोहिमेची घोषणा केली आहे?
उत्तर: इस्रो
स्पष्टीकरण: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने आदित्य एल-१ च्या यशानंतर सूर्याच्या बाह्य वातावरणाचा अधिक सखोल अभ्यास करण्यासाठी आदित्य एल-२ या पुढील महत्त्वाकांक्षी मोहिमेची रूपरेषा जाहीर केली आहे.
प्रश्न १६: नुकतेच निधन झालेले प्रसिद्ध साहित्यिक भालचंद्र नेमाडे यांना कोणत्या वर्षीचा ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला होता?
उत्तर: २०१४
स्पष्टीकरण: मराठी साहित्यात मोलाचे योगदान देणारे ज्येष्ठ कादंबरीकार भालचंद्र नेमाडे यांचे नुकतेच वृद्धापकाळाने निधन झाले. त्यांच्या ‘हिंदू: एक समृद्ध अडगळ’ या कादंबरीसह एकूण साहित्यासाठी त्यांना २०१४ मध्ये ज्ञानपीठ पुरस्काराने सन्मानित केले होते.
प्रश्न १७: २०२६ च्या टी-२० विश्वचषक क्रिकेट स्पर्धेचे यजमानपद कोणत्या देशांकडे आहे?
उत्तर: भारत आणि श्रीलंका
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या वेळापत्रकानुसार २०२६ च्या पुरुष टी-२० विश्वचषक स्पर्धेचे संयुक्त यजमानपद भारत आणि श्रीलंका या देशांना देण्यात आले असून या स्पर्धांचे सामने दोन्ही देशांत खेळवले जात आहेत.
प्रश्न १८: मुख्यमंत्री वयोश्री योजनेच्या अंतर्गत ज्येष्ठ नागरिकांना किती रुपयांची एकरकमी आर्थिक मदत दिली जाते?
उत्तर: ३,००० रुपये
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र सरकारने ६५ वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या दैनंदिन गरजा आणि आरोग्यविषयक उपकरणांच्या खरेदीसाठी मुख्यमंत्री वयोश्री योजनेतून ३,००० रुपयांची थेट आर्थिक मदत देण्यास सुरुवात केली आहे.
प्रश्न १९: भारताने कोणत्या देशासोबत संरक्षण सहकार्य वाढवण्यासाठी ‘अल्फा-२६’ या संयुक्त लष्करी सरावाचे आयोजन केले होते?
उत्तर: फ्रान्स
स्पष्टीकरण: भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील लष्करी संबंध बळकट करण्यासाठी हिंदी महासागरात उभय देशांच्या नौदलादरम्यान ‘अल्फा-२६’ हा सराव पार पडला. यामध्ये दोन्ही देशांच्या युद्धनौकांनी सहभाग घेतला होता.
प्रश्न २०: नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या जागतिक आनंद अहवाल २०२६ मध्ये कोणता देश अव्वल स्थानावर आहे?
उत्तर: फिनलंड
स्पष्टीकरण: जागतिक स्तरावर देशांमधील आनंदाचे प्रमाण मोजणाऱ्या या अहवालात फिनलंड देशाने सलग सातव्यांदा प्रथम स्थान मिळवले आहे. सामाजिक सुरक्षा आणि चांगल्या जीवनमानामुळे हा देश आघाडीवर आहे.
प्रश्न २१: महाराष्ट्रात बालविवाह रोखण्यासाठी राज्य सरकारने कोणत्या नवीन हेल्पलाईनची सुरुवात केली आहे?
उत्तर: बाल रक्षक हेल्पलाईन
स्पष्टीकरण: ग्रामीण आणि शहरी भागात होणारे बालविवाह तातडीने रोखण्यासाठी आणि अशा घटनांची माहिती प्रशासनाला देण्यासाठी राज्य महिला व बालविकास विभागाने स्वतंत्र हेल्पलाईन क्रमांक जाहीर केला आहे.
प्रश्न २२: कोणत्या भारतीय बुद्धिबळ खेळाडूने जागतिक निन्झॉर्फ बुद्धिबळ स्पर्धा २०२६ जिंकली आहे?
उत्तर: आर प्रज्ञानंंद
स्पष्टीकरण: भारताचा तरुण ग्रँडमास्टर आर प्रज्ञानंंद याने अंतिम फेरीत जागतिक दर्जाच्या खेळाडूचा पराभव करून पोलंड येथे आयोजित निन्झॉर्फ आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.
प्रश्न २३: भारताने पर्यावरण संरक्षणासाठी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी कोणते ॲप लाँच केले आहे?
उत्तर: हरित भारत ॲप
स्पष्टीकरण: केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने नागरिकांमध्ये वृक्षारोपण आणि पर्यावरण जागृती वाढवण्यासाठी हे ॲप विकसित केले आहे. याद्वारे रोपांची उपलब्धता आणि पर्यावरणपूरक टिप्स दिल्या जाणार आहेत.
प्रश्न २४: शांघाय सहकार्य संघटनेची २०२६ ची वार्षिक परिषद कोणत्या देशात आयोजित केली जाणार आहे?
उत्तर: कझाकस्तान
स्पष्टीकरण: शांघाय सहकार्य संघटनेच्या सदस्य देशांची आगामी उच्चस्तरीय बैठक कझाकस्तान देशाची राजधानी अस्ताना येथे होणार असून प्रादेशिक सुरक्षा आणि व्यापारी संबंधांवर यात चर्चा होणार आहे.
प्रश्न २५: नुकतेच महाराष्ट्रातील कोणत्या ऐतिहासिक किल्ल्याला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या तात्पुरत्या यादीत स्थान मिळाले आहे?
उत्तर: रायगड किल्ला
स्पष्टीकरण: छत्रपती शिवाजी महाराजांची राजधानी असलेला ऐतिहासिक रायगड किल्ला आणि महाराष्ट्रातील इतर अकरा मराठा लष्करी वास्तुकलेच्या ठिकाणांना युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या नामांकनासाठी समाविष्ट करण्यात आले आहे.
आजचा दिनविशेष
दिनविशेष १: जागतिक निर्वासित दिन – दरवर्षी २० जून रोजी जगभरातील निर्वासितांच्या हक्कांबद्दल आणि त्यांच्या संघर्षाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.
दिनविशेष २: आंतरराष्ट्रीय लस दिन – मानवी आरोग्यासाठी लसीकरणाचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी आणि जीवघेण्या आजारांपासून संरक्षणाचा संदेश देण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.
दिनविशेष ३: लक्ष्मणशास्त्री जोशी स्मृती दिन – तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी यांनी मराठी विश्वकोश निर्मितीमध्ये मोलाचे योगदान दिले असून त्यांचे विचार आजही मार्गदर्शक ठरतात.
दिनविशेष ४: राष्ट्रीय जलसंधारण दिन – देशातील पाण्याचे संकट दूर करण्यासाठी आणि जलस्रोतांचे जतन करण्यासाठी नागरिकांना प्रोत्साहित करण्याच्या उद्देशाने हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो.
दिनविशेष ५: जागतिक उत्पादनक्षमता दिन – औद्योगिक आणि सेवा क्षेत्रात कामाचा दर्जा तसेच कार्यक्षमता वाढवून देशाच्या आर्थिक प्रगतीला गती देण्याच्या उद्देशाने हा दिवस साजरा केला जातो.
