आजच्या चालू घडामोडी | 25 महत्त्वाचे प्रश्नोत्तरे | MPSC, पोलीस भरती, तलाठी | 19 जून 2026
प्रश्न 1: नुकतेच भारताचे नवीन मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
उत्तर: संजय कुमार सिंग
स्पष्टीकरण: केंद्र सरकारने नुकतीच वरिष्ठ सनदी अधिकारी संजय कुमार सिंग यांची भारताचे नवीन मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती केली आहे. त्यांनी माजी मुख्य निवडणूक आयुक्तांचा कार्यकाळ संपल्यानंतर या पदाचा कार्यभार स्वीकारला आहे. भारतीय निवडणूक आयोग ही एक घटनात्मक संस्था असून कलम ३२४ नुसार तिची स्थापना केली जाते.
प्रश्न 2: महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील कोणत्या जिल्ह्यामध्ये नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय स्थापन करण्यास मंजुरी दिली आहे?
उत्तर: जालना
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाच्या नुकत्याच झालेल्या बैठकीत जालना येथे नवीन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि ४३० खाटांचे रुग्णालय स्थापन करण्यास मान्यता देण्यात आली आहे. यामुळे मराठवाडा विभागातील आरोग्य सुविधा बळकट होण्यास आणि वैद्यकीय शिक्षणाच्या जागा वाढण्यास मदत होणार आहे.
प्रश्न 3: नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांक २०२६ मध्ये भारताचा कितवा क्रमांक आहे?
उत्तर: ३८ वा
स्पष्टीकरण: इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट तर्फे जाहीर करण्यात आलेल्या जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांक २०२६ मध्ये भारताने ३८ वे स्थान मिळवले आहे. आर्थिक कामगिरी, सरकारी कार्यक्षमता आणि पायाभूत सुविधांमधील सुधारणांमुळे भारताच्या क्रमवारीत गेल्या वर्षाच्या तुलनेत सुधारणा झाली आहे.
प्रश्न 4: कोणत्या देशाने नुकताच आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीचे पूर्णवेळ सदस्यत्व स्वीकारले आहे?
उत्तर: स्पेन
स्पष्टीकरण: युरोपीय देश स्पेनने आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीच्या करारावर स्वाक्षरी करून याचे पूर्णवेळ सदस्यत्व स्वीकारले आहे. आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी ही भारत आणि फ्रान्स यांच्या संयुक्त पुढाकाराने २०१५ मध्ये स्थापन झालेली संस्था असून याचे मुख्यालय गुरुग्राम, हरियाणा येथे आहे.
प्रश्न 5: २०२६ च्या ६१ व्या ज्ञानपीठ पुरस्कारासाठी खालीलपैकी कोणत्या लेखकाची निवड करण्यात आली आहे?
उत्तर: भालचंद्र नेमाडे
स्पष्टीकरण: मराठी साहित्यातील ज्येष्ठ कादंबरीकार आणि कवी भालचंद्र नेमाडे यांना २०२६ चा प्रतिष्ठित ज्ञानपीठ पुरस्कार जाहीर झाला आहे. त्यांच्या साहित्यातील अमूल्य योगदानाबद्दल आणि ‘कोसला’ व ‘हिंदू’ सारख्या अजरामर कादंबऱ्यांसाठी त्यांना हा सर्वोच्च साहित्यिक बहुमान मिळाला आहे.
प्रश्न 6: भारतीय नौदलाने नुकताच अरबी समुद्रात कोणता मोठा सागरी सराव आयोजित केला होता?
उत्तर: सागर कवच २६
स्पष्टीकरण: भारतीय नौदलाने किनारपट्टीच्या सुरक्षेचा आढावा घेण्यासाठी आणि विविध सुरक्षा यंत्रणांमधील समन्वय वाढवण्यासाठी ‘सागर कवच २६’ हा व्यापक युद्धसराव आयोजित केला होता. यामध्ये तटरक्षक दल, सागरी पोलीस आणि सीमाशुल्क विभागाच्या तुकड्यांनी सहभाग घेतला होता.
प्रश्न 7: नुकत्याच झालेल्या खेलो इंडिया युथ गेम्स २०२६ मध्ये कोणत्या राज्याने पदतालिकेत अव्वल स्थान पटकावले आहे?
उत्तर: महाराष्ट्र
स्पष्टीकरण: खेलो इंडिया युथ गेम्स २०२६ च्या स्पर्धांमध्ये महाराष्ट्र राज्याने सर्वाधिक सुवर्णपदके जिंकून पदतालिकेत प्रथम क्रमांक कायम राखला आहे. महाराष्ट्राच्या खेळाडूंनी कुस्ती, जलतरण आणि मैदानी खेळांमध्ये उत्कृष्ट कामगिरीचे प्रदर्शन केले.
प्रश्न 8: केंद्र सरकारने नुकतीच कोणती नवीन डिजिटल पेमेंट सुरक्षा प्रणाली सुरू केली आहे?
उत्तर: पे-सुरक्षा २.०
स्पष्टीकरण: वाढत्या सायबर फसवणुकीच्या घटनांना आळा घालण्यासाठी आणि डिजिटल व्यवहारांना अधिक सुरक्षित करण्यासाठी केंद्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने ‘पे-सुरक्षा २.०’ ही प्रगत प्रणाली विकसित केली आहे. ही यंत्रणा संशयास्पद व्यवहारांचा रिअल-टाइम शोध घेण्यास सक्षम आहे.
प्रश्न 9: महाराष्ट्रातील कोणत्या वन्यजीव अभयारण्याला नुकतेच ‘रामनगर व्याघ्र राखीव क्षेत्र’ म्हणून घोषित करण्यात आले आहे?
उत्तर: टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाच्या शिफारशीनुसार महाराष्ट्र सरकारने यवतमाळ जिल्ह्यातील टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्याचा दर्जा वाढवून त्याला ‘रामनगर व्याघ्र राखीव क्षेत्र’ म्हणून नवीन ओळख दिली आहे. यामुळे राज्यातील वाघांच्या संरक्षणाला अधिक गती मिळणार आहे.
प्रश्न 10: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने नुकतेच रेपो रेट किती टक्क्यांवर स्थिर ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे?
उत्तर: ६.२५ टक्के
स्पष्टीकरण: आरबीआयच्या चलनाविषयक धोरण समितीने देशातील किरकोळ महागाई नियंत्रण आणि आर्थिक वृद्धीचा समतोल राखण्यासाठी प्रमुख व्याजदर म्हणजेच रेपो रेट ६.२५ टक्क्यांवर यथास्थित ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे गृह आणि वाहन कर्जाचे हप्ते तूर्तास स्थिर राहतील.
प्रश्न 11: कोणत्या भारतीय महिला कुस्तीपटूने बुडापेस्ट येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले आहे?
उत्तर: अंतिम पंघाल
स्पष्टीकरण: भारताची आघाडीची महिला कुस्तीपटू अंतिम पंघाल हिने बुडापेस्ट येथे आयोजित रँकिंग सिरीज कुस्ती स्पर्धेत ५३ किलो वजनी गटात सुवर्णपदक पटकावले आहे. तिने अंतिम सामन्यात युक्रेनच्या खेळाडूचा पराभव करून हा विजय मिळवला.
प्रश्न 12: जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ ची अधिकृत संकल्पना खालीलपैकी कोणती आहे?
उत्तर: आमची जमीन, आमचे भविष्य
स्पष्टीकरण: यंदाच्या जागतिक पर्यावरण दिनाची मुख्य संकल्पना ‘आमची जमीन, आमचे भविष्य’ ही असून, याद्वारे जमीन पुनरुज्जीवन, वाळवंटीकरण रोखणे आणि दुष्काळाशी सामना करणे यावर जागतिक स्तरावर भर दिला जात आहे. दरवर्षी ५ जून रोजी हा दिवस साजरा केला जातो.
प्रश्न 13: नुकतीच इसरो द्वारे प्रक्षेपित करण्यात आलेल्या ‘जीसॅट-३२’ या उपग्रहाचा मुख्य उद्देश काय आहे?
उत्तर: प्रगत दूरसंचार सेवा
स्पष्टीकरण: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने म्हणजेच इसरोने जीएसएलव्ही रॉकेटच्या साहाय्याने ‘जीसॅट-३२’ हा अत्याधुनिक दळणवळण उपग्रह यशस्वीपणे प्रक्षेपित केला. हा उपग्रह भारतातील ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील इंटरनेट आणि दूरसंचार सेवांचा विस्तार करण्यासाठी काम करेल.
प्रश्न 14: कोणत्या राज्याने सरकारी नोकऱ्यांमध्ये महिलांना ५० टक्के आरक्षण देण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे?
उत्तर: मध्य प्रदेश
स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेश सरकारने महिला सक्षमीकरणाच्या दृष्टीने एक पाऊल पुढे टाकत राज्यातील सर्व थेट भरतीच्या सरकारी नोकऱ्यांमध्ये महिलांना ५० टक्के समांतर आरक्षण देण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयाची अंमलबजावणी चालू शैक्षणिक वर्षापासून केली जाणार आहे.
प्रश्न 15: नुकत्याच जाहीर झालेल्या हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ मध्ये भारतीय पासपोर्ट कितव्या स्थानावर आहे?
उत्तर: ८२ व्या
स्पष्टीकरण: हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ च्या ताज्या अहवालानुसार भारतीय पासपोर्ट ८२ व्या स्थानावर पोहोचला आहे. भारतीय नागरिकांना आता जगातील ६२ देशांमध्ये विनाव्हिसा किंवा व्हिसा-ऑन-अरायव्हल प्रवास करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
प्रश्न 16: महाराष्ट्र सरकारच्या ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ अंतर्गत महिलांना दरमहा किती रुपये आर्थिक मदत दिली जाते?
उत्तर: १५०० रुपये
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील महिलांसाठी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांच्या बँक खात्यात दरमहा १५०० रुपये थेट हस्तांतरित केले जातात, ज्यामुळे त्यांचे आर्थिक स्वावलंबन वाढण्यास मदत होत आहे.
प्रश्न 17: २०२६ च्या शांततेच्या नोबेल पुरस्कारासाठी खालीलपैकी कोणाचे नाव चर्चेत आहे?
उत्तर: जागतिक आरोग्य संघटना
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आरोग्य संकट व्यवस्थापन आणि महामारीच्या काळात केलेल्या उल्लेखनीय मानवतावादी कार्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेचे नाव २०२६ च्या शांततेच्या नोबेल पुरस्काराच्या अग्रभागी असल्याचे आंतरराष्ट्रीय अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
प्रश्न 18: भारतातील पहिल्या हायड्रोजनवर चालणाऱ्या ट्रेनची चाचणी नुकतीच कोणत्या राज्यात यशस्वी झाली आहे?
उत्तर: हरियाणा
स्पष्टीकरण: भारतीय रेल्वेने पर्यावरणपूरक वाहतुकीला चालना देण्यासाठी हरियाणातील जींद-सोनीपत मार्गावर देशातील पहिल्या हायड्रोजन इंधनावर चालणाऱ्या ट्रेनची यशस्वी चाचणी घेतली आहे. ही ट्रेन पूर्णपणे शून्य कार्बन उत्सर्जन तत्त्वावर काम करते.
प्रश्न 19: नुकतेच निधन झालेले सुप्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्व राम नारायण कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित होते?
उत्तर: संगीत (सारंगी वादक)
स्पष्टीकरण: भारताचे प्रख्यात सारंगी वादक आणि पद्मविभूषण पुरस्कार विजेते पंडित राम नारायण यांचे नुकतेच वयाच्या ९८ व्या वर्षी निधन झाले. त्यांनी सारंगी या वाद्याला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एकल वादनाचा दर्जा मिळवून देण्यात मोलाचे योगदान दिले होते.
प्रश्न 20: नीति आयोगाच्या शाश्वत विकास उद्दिष्टे निर्देशांक २०२५-२६ मध्ये कोणत्या राज्याने प्रथम क्रमांक पटकावला आहे?
उत्तर: केरळ
स्पष्टीकरण: नीति आयोगाद्वारे जाहीर करण्यात आलेल्या शाश्वत विकास उद्दिष्टे उपक्रमात केरळ राज्याने शिक्षण, आरोग्य आणि लिंगसमानता या निर्देशकांमध्ये उत्कृष्ट कामगिरी करत देशात अव्वल स्थान कायम राखले आहे, तर बिहार या यादीत तळाशी आहे.
प्रश्न 21: भारतीय लष्कराने नुकतीच सीमावर्ती भागात कोणती अत्याधुनिक पाळत ठेवणारी यंत्रणा तैनात केली आहे?
उत्तर: दृष्टी-१० युएव्ही
स्पष्टीकरण: भारताने स्वदेशी बनावटीचे ‘दृष्टी-१० स्टारलायनर’ हे मानवरहित विमान सीमा सुरक्षेसाठी तैनात केले आहे. हे युएव्ही सलग ३६ तास हवेत राहून कोणत्याही हवामानात शत्रूच्या हालचालींवर अचूक लक्ष ठेवण्यास सक्षम आहे.
प्रश्न 22: महाराष्ट्रातील कोणत्या शहरात पहिले आंतरराष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठ स्थापन करण्यात आले आहे?
उत्तर: पुणे
स्पष्टीकरण: पुणे येथील बालेवाडी क्रीडा संकुलात महाराष्ट्रातील पहिल्या आंतरराष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठाचे कामकाज अधिकृतपणे सुरू झाले आहे. या विद्यापीठामुळे राज्यातील खेळाडूंना जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण, क्रीडा विज्ञान आणि व्यवस्थापन या विषयांचे उच्च शिक्षण एकाच ठिकाणी मिळणार आहे.
प्रश्न 23: कोणत्या देशाने २०२६ मध्ये होणाऱ्या आशियाई क्रीडा स्पर्धांचे यजमानपद भूषवण्याचे निश्चित केले आहे?
उत्तर: जपान
स्पष्टीकरण: २०२६ च्या विसाव्या आशियाई क्रीडा स्पर्धा जपानमधील नागोया आणि ऐची प्रांतात आयोजित केल्या जाणार आहेत. या स्पर्धांच्या तयारीचा आढावा आशियाई ऑलिम्पिक परिषदेने नुकत्याच झालेल्या बैठकीत घेतला आहे.
प्रश्न 24: महाराष्ट्राचे सध्याचे मुख्य सचिव म्हणून कोणाची कार्यरत नियुक्ती आहे?
उत्तर: नितीन करीर
स्पष्टीकरण: वरिष्ठ सनदी अधिकारी नितीन करीर हे महाराष्ट्र राज्याचे मुख्य सचिव म्हणून प्रशासकीय जबाबदारी सांभाळत आहेत. राज्यातील विविध विकास प्रकल्पांची अंमलबजावणी आणि प्रशासकीय यंत्रणेत समन्वय राखण्यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे.
प्रश्न 25: नुकतेच युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या तात्पुरत्या यादीत समाविष्ट झालेले ‘मराठा लष्करी वास्तुकला’ हे ठिकाण कोणत्या राज्यातील आहे?
उत्तर: महाराष्ट्र
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्रातील शिवकालीन आणि मराठा साम्राज्यातील ऐतिहासिक जलदुर्ग आणि डोंगरी किल्ल्यांचा समावेश असलेल्या ‘मराठा लष्करी वास्तुकला’ या संकल्पनेला युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळांच्या तात्पुरत्या यादीत स्थान दिले आहे. यामुळे जागतिक स्तरावर महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वैभवाची दखल घेतली गेली आहे.
आजचा दिनविशेष
दिनविशेष 1: १९ जून हा दिवस जागतिक पातळीवर ‘जागतिक छत्री दिन’ म्हणून साजरा केला जातो, ज्याचा उद्देश मानवी जीवनातील या अत्यंत उपयुक्त वस्तूच्या इतिहासाचा आणि महत्त्वाची नोंद घेणे हा आहे.
दिनविशेष 2: सन १९ जून १९१० रोजी जगातील पहिला अधिकृत ‘फादर्स डे’ वॉशिंग्टन येथे साजरा करण्यात आला होता, जो वडिलांच्या कुटुंबातील योगदानाचा आदर करण्यासाठी समर्पित आहे.
दिनविशेष 3: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते राहुल गांधी यांचा जन्म १९ जून १९७० रोजी झाला असून, ते भारतीय राजकारणातील एक प्रमुख नेते आणि संसदेचे सदस्य आहेत.
दिनविशेष 4: १९ जून १९६६ रोजी शिवसेना या प्रादेशिक राजकीय पक्षाची स्थापना बाळासाहेब ठाकरे यांनी मुंबईत केली, ज्याने महाराष्ट्राच्या राजकारणाला एक नवीन दिशा दिली.
दिनविशेष 5: म्यानमारच्या प्रसिद्ध लोकशाहीवादी नेत्या आणि नोबेल पुरस्कार विजेत्या आंग सान सू ची यांचा जन्म १९ जून १९४५ रोजी झाला, त्यांनी आपल्या देशात लोकशाही आणण्यासाठी प्रदीर्घ लढा दिला आहे.
