Table of Contents

🎯 क्रियापदाचे अर्थ : विशेष सराव चाचणी (भाग २)

पोलीस भरती २०२६ | यशोशिखर मालिका

नमस्कार जिद्दी विद्यार्थी मित्रांनो! 👋

‘GS eStudy Point’ च्या या विशेष अभ्यासमंडळात तुम्हा सर्व भावी पोलीस अधिकाऱ्यांचे स्वागत आहे!

मित्रांनो, पहिल्या भागात आपण क्रियापदाच्या अर्थांची मूलभूत ओळख करून घेतली. आता ‘भाग २’ मध्ये आपण अशा प्रश्नांचा सराव करणार आहोत जे परीक्षेच्या दृष्टीने थोडे फिरवून विचारले जातात. मराठी व्याकरण हा असा विषय आहे जिथे पैकीच्या पैकी गुण मिळवणे शक्य आहे, पण त्यासाठी संकल्पना स्पष्ट असणे गरजेचे असते.

या टेस्टमध्ये तुम्हाला काय मिळेल?

नवीन प्रश्न पॅटर्न: बदलत्या स्पर्धा परीक्षेचा कल लक्षात घेऊन तयार केलेले दर्जेदार प्रश्न.
सविस्तर विश्लेषण: केवळ उत्तर माहीत असून उपयोग नाही, तर ते उत्तर ‘का’ आले याचे शास्त्रशुद्ध स्पष्टीकरण आपण पाहणार आहोत.
पाठ्यपुस्तकावर आधारित: सर्व प्रश्न आणि स्पष्टीकरणे ही अधिकृत पाठ्यपुस्तकातील नियमांना धरून आहेत.

चला तर मग, खाकी वर्दी मिळवण्याच्या आपल्या जिद्दीला अभ्यासाची जोड देऊया आणि आजचा सराव सुरू करूया! ✍️✨

📝 महत्त्वाचे प्रश्न आणि सविस्तर स्पष्टीकरण

Q1. ‘स्वातंत्र्य रक्षणासाठी आपण सज्ज राहिले पाहिजे.’ यातील विध्यर्थी क्रियापदांतून सूचित होणारा योग्य अर्थ पुढीलपैकी कोणता आहे?

A) इच्छा

B) हक्क

C) कर्तव्य

D) योग्यता

💡 स्पष्टीकरण:

येथे ‘राहिले पाहिजे’ या क्रियापदातून नैतिक जबाबदारी किंवा कर्तव्य पार पाडण्याचा बोध होतो. जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून ‘कर्तव्य’ व्यक्त होते, तेव्हा तो विध्यर्थ असतो.

Q2. ‘मुले अभ्यास करतात’ या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार कोणता?

A) विध्यर्थ

B) स्वार्थ

C) आज्ञार्थ

D) संकेतार्थ

💡 स्पष्टीकरण:

ज्या क्रियापदाच्या रूपावरून केवळ काळाचा बोध होतो, कोणताही उपदेश किंवा अट सूचित होत नाही, त्यास ‘स्वार्थी’ क्रियापद म्हणतात. येथे ‘करतात’ वरून फक्त वर्तमानकाळाचा बोध होतो.

Q3. ‘आता पाऊस थांबावा’ या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार कोणता?

A) विध्यर्थ

B) स्वार्थ

C) आज्ञार्थ

D) संकेतार्थ

💡 स्पष्टीकरण:

क्रियापदाच्या शेवटी ‘वा, वी, वे’ हे प्रत्यय असतील आणि त्यातून इच्छा, तर्क किंवा शक्यता व्यक्त होत असेल, तर तो विध्यर्थ असतो. येथे पाऊस थांबण्याची मनातील इच्छा व्यक्त केली आहे.

Q4. ‘समीरने व्यायाम करावा.’ या वाक्याचे आज्ञार्थी वाक्य करा.

A) समीरने व्यायाम केला.

B) समीर व्यायाम करतो.

C) समीर व्यायाम कर.

D) समीर व्यायाम करशील का?

💡 स्पष्टीकरण:

आज्ञाार्थी वाक्यात क्रियापदाच्या रूपावरून आज्ञा, विनंती किंवा उपदेशाचा बोध होतो. ‘व्यायाम कर’ ही समोरच्या व्यक्तीला दिलेली थेट आज्ञा आहे, म्हणून हा पर्याय योग्य आहे.

Q5. ‘हे केवळ शूरांचेच काम आहे.’ या वाक्यातील क्रियापद कोणता अर्थ सुचित करते?

A) आज्ञार्थ

B) संकेतार्थ

C) विध्यर्थ

D) स्वार्थ

💡 स्पष्टीकरण:

या वाक्यातील ‘आहे’ हे क्रियापद केवळ विधान पूर्ण करते आणि त्यातून काळाचा बोध होतो. यात कोणतीही आज्ञा, अट किंवा कर्तव्य नसल्याने हे स्वार्थी क्रियापद आहे.

📌 लक्षात ठेवा:

ज्या शब्दांच्या रूपात लिंग, वचन किंवा विभक्तीमुळे बदल होतो, त्यांना ‘सव्यय’ (स+व्यय) किंवा विकारी शब्द म्हणतात.