प्रश्न १. भारतीय नौदलाचे नवीन प्रमुख (Chief of the Naval Staff) म्हणून नुकतीच कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
- उत्तर: व्हाइस ॲडमिरल दिनेश कुमार त्रिपाठी
- स्पष्टीकरण: त्यांनी नुकताच आपला पदभार स्वीकारला असून, त्यांनी ॲडमिरल आर. हरी कुमार यांची जागा घेतली आहे. सागरी सुरक्षेला बळ देणे हे त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट असेल.
प्रश्न २. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या जागतिक आनंद अहवाल २०२६ (World Happiness Report) मध्ये भारताचा क्रमांक कितवा आहे?
- उत्तर: १२६ वा
- स्पष्टीकरण: या यादीत फिनलंड सलग सातव्या वर्षी जगातील सर्वात आनंदी देश ठरला आहे, तर भारत मागील वर्षाप्रमाणेच १२६ व्या स्थानावर कायम आहे.
प्रश्न ३. महाराष्ट्रातील कोणत्या व्याघ्रप्रकल्पाला (Tiger Reserve) नुकताच सर्वोत्कृष्ट व्यवस्थापनाचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे?
- उत्तर: ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्प (TATR)
- स्पष्टीकरण: व्याघ्र संवर्धन आणि स्थानिक लोकसहभागातून वन्यजीव व्यवस्थापन केल्याबद्दल केंद्र सरकारकडून ताडोबा प्रकल्पाला हा बहुमान देण्यात आला आहे.
प्रश्न ४. २०२६ चा प्रतिष्ठित ‘आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार’ (International Booker Prize) कोणाला जाहीर झाला आहे?
- उत्तर: जेनी एरपेनबेक (독일)
- स्पष्टीकरण: त्यांच्या ‘कैरोस’ (Kairos) या कादंबरीसाठी त्यांना हा पुरस्कार मिळाला आहे. पूर्व आणि पश्चिम जर्मनीच्या फाळणी दरम्यानची एक गुंतागुंतीची प्रेमकथा यात रेखाटली आहे.
प्रश्न ५. कोणत्या अंतराळ संस्थेने नुकतेच जगातील पहिले ‘लाकडी उपग्रह’ (Wooden Satellite) यशस्वीरीत्या अंतराळात पाठवले आहे?
- उत्तर: जपान अंतराळ संस्था (JAXA) आणि नासा (NASA)
- स्पष्टीकरण: ‘LignoSat’ असे या उपग्रहाचे नाव असून, अंतराळातील कचरा कमी करणे आणि पर्यावरणपूरक उपग्रह निर्मिती करणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
प्रश्न ६. महाराष्ट्र सरकारने ‘लेक लाडकी’ योजनेअंतर्गत गरीब कुटुंबातील मुलींना दिल्या जाणाऱ्या अनुदानात वाढ करून ते आता एकूण किती केले आहे?
- उत्तर: १ लाख १ हजार रुपये
- स्पष्टीकरण: मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे आणि त्यांच्या शिक्षणाला हातभार लावणे यासाठी ही रक्कम टप्प्याटप्प्याने (मुलगी १८ वर्षांची होईपर्यंत) दिली जाते.
प्रश्न ७. नुकतेच निधन झालेले सुप्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्व सुशिलकुमार मोदी हे कोणत्या राज्याचे माजी उपमुख्यमंत्री होते?
- उत्तर: बिहार
- स्पष्टीकरण: ते बिहारचे प्रदीर्घ काळ उपमुख्यमंत्री राहिले होते. जीएसटी (GST) कौन्सिलच्या अधिकार समितीचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी देशाच्या आर्थिक सुधारणांमध्ये मोठे योगदान दिले होते.
प्रश्न ८. ‘स्मार्ट सिटी मिशन’ अंतर्गत देशातील सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या शहरांमध्ये कोणत्या शहराने प्रथम क्रमांक पटकावला आहे?
- उत्तर: इंदूर (मध्य प्रदेश)
- स्पष्टीकरण: स्वच्छता आणि पायाभूत सुविधांच्या उत्कृष्ट विकासामुळे इंदूरने पुन्हा एकदा अव्वल स्थान राखले आहे, तर सुरत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
प्रश्न ९. आशियाई कॅडेट कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धा २०२६ (Asian Cadet Wrestling Championship) मध्ये भारताने एकूण किती सुवर्णपदके जिंकली?
- उत्तर: ४ सुवर्णपदके
- स्पष्टीकरण: भारतीय युवा कुस्तीपटूंनी उत्कृष्ट कामगिरीचे प्रदर्शन करत या स्पर्धेत ४ सुवर्ण, ३ रौप्य आणि ५ कांस्य पदकांची कमाई केली आहे.
प्रश्न १०. भारताने नुकतीच कोणत्या देशासोबत द्विपक्षीय व्यापार सुलभतेसाठी ‘डिजिटल पेमेंट पेमेंट कॉरिडॉर’ (UPI सेवा) सुरू केला आहे?
- उत्तर: श्रीलंका
- स्पष्टीकरण: या करारामुळे आता भारतीय पर्यटकांना श्रीलंकेमध्ये थेट यूपीआय (UPI) द्वारे क्यूआर कोड स्कॅन करून पैसे देणे सोपे झाले आहे.
Table of Contents
संपूर्ण एप्रिल २०२६ चालू घडामोडी
प्रश्न ११. महाराष्ट्र राज्य पोलीस दलाच्या पहिल्या महिला पोलीस महासंचालक (DGP) कोण आहेत?
- उत्तर: रश्मी शुक्ला
- स्पष्टीकरण: त्या महाराष्ट्र पोलीस दलाच्या सर्वोच्च पदावर नियुक्त होणाऱ्या पहिल्या महिला आयपीएस (IPS) अधिकारी ठरल्या असून, सध्या त्यांचा कार्यकाळ सुरू आहे.
प्रश्न १२. नुकताच ‘जागतिक तंबाखूविरोधी दिन’ (World No Tobacco Day) कधी साजरा करण्यात आला?
- उत्तर: ३१ मे २०२६
- स्पष्टीकरण: तंबाखूच्या सेवनामुळे होणाऱ्या दुष्परिणामांबद्दल जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी हा दिवस जगभर पाळला जातो. या वर्षाची थीम तरुणांना तंबाखू उद्योगाच्या प्रभावापासून वाचवणे ही आहे.
प्रश्न १३. भारताचे नवीन मुख्य आर्थिक सल्लागार (Chief Economic Advisor – CEA) म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
- उत्तर: डॉ. व्ही. अनंथा नागेश्वरन
- स्पष्टीकरण: ते देशाच्या आर्थिक धोरणांवर आणि केंद्रीय अर्थसंकल्पाच्या आर्थिक सर्वेक्षणावर (Economic Survey) सरकारला महत्त्वाची सल्लागार भूमिका बजावत आहेत.
प्रश्न १४. डीआरडीओने (DRDO) नुकतीच कोणत्या स्वदेशी बनावटीच्या अत्याधुनिक हवेतून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली?
- उत्तर: अस्त्र (ASTRA)
- स्पष्टीकरण: हे क्षेपणास्त्र ‘बियॉन्ड व्हिज्युअल रेंज’ (BVR) वर्गातील असून, ते सुखोई-३० एमकेआय (Su-30 MKI) या लढाऊ विमानावरून यशस्वीरीत्या डागण्यात आले.
प्रश्न १५. २०२६ च्या आयपीएल (IPL 2026) क्रिकेट स्पर्धेचे विजेतेपद कोणत्या संघाने पटकावले आहे?
- उत्तर: कोलकाता नाईट रायडर्स (KKR)
- स्पष्टीकरण: अंतिम सामन्यात उत्कृष्ट कामगिरी करत केकेआरने या हंगामाच्या ट्रॉफीवर आपले नाव कोरले. श्रेयस अय्यरच्या नेतृत्वाखाली संघाने हे यश मिळवले.
प्रश्न १६. नुकत्याच झालेल्या जागतिक अजिंक्यपद बुद्धिबळ स्पर्धेत (FIDE Candidates 2024-2026) ऐतिहासिक विजय मिळवणारा सर्वात तरुण भारतीय खेळाडू कोण ठरला?
- उत्तर: डी. गुकेश (Dommaraju Gukesh)
- स्पष्टीकरण: अवघ्या १७ व्या वर्षी कॅन्डिडेट्स स्पर्धा जिंकून त्याने विश्वविक्रम केला असून, जागतिक बुद्धिबळ चॅम्पियनशिपच्या अंतिम फेरीत पोहोचणारा तो सर्वात तरुण खेळाडू ठरला आहे.
प्रश्न १७. कोणत्या राज्याने नुकतेच सरकारी नोकऱ्यांमध्ये महिलांना ३३% ऐवजी ३५% आरक्षण देण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे?
- उत्तर: मध्य प्रदेश
- स्पष्टीकरण: महिला सबलीकरणाला चालना देण्यासाठी आणि शासकीय सेवांमध्ये महिलांचा टक्का वाढवण्यासाठी राज्य सरकारने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
प्रश्न Ask १८. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) नुकतेच ब्रिटनमधून किती टन सोने भारतात परत आणले आहे?
- उत्तर: १०० मेट्रिक टन
- स्पष्टीकरण: देशांतर्गत सोने साठ्याची सुरक्षा मजबूत करण्यासाठी आणि मालमत्ता व्यवस्थापन अधिक सुरक्षित करण्यासाठी आरबीआयने १९९१ नंतर पहिल्यांदाच एवढ्या मोठ्या प्रमाणात सोने मायदेशी आणले आहे.
प्रश्न १९. ‘जागतिक पर्यावरण दिन २०२६’ (World Environment Day) चे यजमानपद कोणत्या देशाकडे सोपवण्यात आले आहे?
- उत्तर: सौदी अरेबिया
- स्पष्टीकरण: दरवर्षी ५ जून रोजी हा दिवस साजरा केला जातो. या वर्षाची मुख्य थीम ‘जमीन पुनरुज्जीवन, वाळवंटीकरण आणि दुष्काळ प्रतिकार’ यावर केंद्रित आहे.
प्रश्न २०. महाराष्ट्रात नुकतीच ‘लाडकी बहीण’ योजनेच्या धर्तीवर तरुणांसाठी कोणती नवीन योजना जाहीर करण्यात आली आहे?
- उत्तर: मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना (लाडका भाऊ योजना)
- स्पष्टीकरण: या योजनेंतर्गत राज्यातील बेरोजगार तरुणांना विविध उद्योगांमध्ये १०,००० रुपयांपर्यंतच्या विद्यावेतनासह (Stipend) १ वर्षाचे मोफत कौशल्य प्रशिक्षण दिले जाणार आहे.
प्रश्न २१. नुकत्याच जाहीर झालेल्या हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ (Henley Passport Index) मध्ये भारतीय पासपोर्ट कितव्या स्थानावर आहे?
- उत्तर: ८२ व्या स्थानावर
- स्पष्टीकरण: भारतीय नागरिक आता जगातील ६२ देशांमध्ये व्हिसाशिवाय (Visa-free) प्रवास करू शकतात. या यादीत फ्रान्स, जर्मनी आणि सिंगापूर अव्वल स्थानी आहेत.
प्रश्न २२. संयुक्त राष्ट्राच्या (UN) आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटनेच्या (ICAO) समितीचे अध्यक्ष म्हणून कोणत्या भारतीय अधिकाऱ्याची निवड झाली आहे?
- उत्तर: शेफाली जुनेजा
- स्पष्टीकरण: या महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय विमान वाहतूक समितीचे नेतृत्व करणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला अधिकारी ठरल्या आहेत.
प्रश्न २३. अलिकडेच बातमीत राहिलेले ‘सिंधुदुर्ग किल्यावर’ उभारण्यात आलेले छत्रपती शिवाजी महाराजांचे शिल्प कोणी साकारले होते?
- उत्तर: जयदीप आपटे
- स्पष्टीकरण: नौदल दिनानिमित्त या पुतळ्याचे अनावरण करण्यात आले होते, परंतु काही तांत्रिक आणि हवामानाच्या कारणांमुळे हे शिल्प चर्चेचा आणि चौकशीचा विषय बनले होते.
प्रश्न २४. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) सूर्याचा अभ्यास करण्यासाठी पाठवलेल्या मोहिमेचे नाव काय आहे?
- उत्तर: आदित्य-L1 (Aditya-L1)
- स्पष्टीकरण: हा उपग्रह लॅग्रेंज पॉईंट १ (L1) या कक्षेत यशस्वीरीत्या प्रस्थापित झाला असून, तो मागील काही महिन्यांपासून सूर्याच्या बाहेरील वातावरणाचा (Corona) अचूक डेटा पाठवत आहे.
प्रश्न २५. महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्याचे नाव बदलून ‘अहिल्यानगर’ असे अधिकृतपणे करण्यात आले आहे?
- उत्तर: अहमदनगर
- स्पष्टीकरण: पुण्यश्लोक राजमाता अहिल्यादेवी होळकर यांच्या त्रिशताब्दी जन्मोत्सवाचे औचित्य साधून राज्य व केंद्र सरकारने अहमदनगर जिल्ह्याचे नाव बदलून ‘अहिल्यानगर’ करण्याच्या प्रस्तावाला अंतिम मंजुरी दिली आहे.
