Table of Contents

🎯 क्रियापदाचे अर्थ : विशेष सराव चाचणी (भाग १)

पोलीस भरती २०२६ | विशेष तयारी मालिका

नमस्कार भावी पोलीस अधिकार्‍यांनो आणि स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या सर्व विद्यार्थी मित्रांनो! 👋

‘GS eStudy Point’ परिवारात तुम्हा सर्वांचे मनापासून स्वागत.

मित्रांनो, पोलीस भरती २०२६, तलाठी, ग्रामसेवक आणि MPSC यांसारख्या परीक्षांमध्ये ‘मराठी व्याकरण’ हा विषय तुमच्या यशाची गुरुकिल्ली आहे. व्याकरण पाठांतर करण्यापेक्षा ते समजून घेणे जास्त महत्त्वाचे असते. याच उद्देशाने, आम्ही आजच्या टेस्टमध्ये खास ‘क्रियापदाचे अर्थ (Moods)’ या घटकावर आधारित महत्त्वाचे प्रश्न निवडले आहेत.

या टेस्टचे वैशिष्ट्य काय?

अद्ययावत प्रश्न संच: आम्ही प्रश्न क्र. १ ते ५१ पर्यंतची संपूर्ण मालिका तयार केली आहे, जी थेट पाठ्यपुस्तकातील संकल्पनांवर आधारित आहे.
सर्वसमावेशक सराव: यामध्ये तुम्हाला केवळ मराठी व्याकरणच नाही, तर गणित, बुद्धिमत्ता आणि चालू घडामोडींचे (GK) प्रश्न देखील नवीन परीक्षा पॅटर्ननुसार नियमितपणे मिळतील.
सविस्तर स्पष्टीकरण: प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर केवळ ‘काय’ आहे हे न सांगता ते ‘का’ बरोबर आहे, याचे सविस्तर मानवी भाषेतील विश्लेषण दिले आहे.

चला तर मग, वेळ न घालवता आपण प्रत्यक्ष प्रश्नांच्या सरावाला सुरुवात करूया आणि आपल्या खाकीच्या स्वप्नाकडे एक पाऊल पुढे टाकूया! 🏃‍♂️💨

📝 महत्त्वाचे प्रश्न आणि सविस्तर स्पष्टीकरण

Q1. ‘मला गाडीत पहिले आसन मिळावे.’ या वाक्याचा प्रकार कोणता?

A) आज्ञार्थी वाक्य

B) स्वार्थी वाक्य

C) विध्यर्थी वाक्य

D) संकेतार्थी वाक्य

💡 स्पष्टीकरण:

जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून ‘इच्छा’ व्यक्त होते, तेव्हा तो विध्यर्थ असतो. ‘मिळावे’ या शब्दातून स्वतःची इच्छा प्रकट केली आहे, म्हणून हे विध्यर्थी वाक्य आहे.

Q2. ‘कृष्णानेच द्रौपदीची लज्जा राखावी’. या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार ओळखा.

A) आज्ञार्थी क्रियापद

B) विध्यर्थ क्रियापद

C) संकेतार्थ क्रियापद

D) शक्य क्रियापद

💡 स्पष्टीकरण:

येथे कृष्णाच्या समर्थपणाची किंवा ‘योग्यतेची’ जाणीव करून दिली आहे. योग्यता दर्शवणारी क्रियापदे ‘वा-वी-वे’ प्रत्ययाने युक्त असून ती विध्यर्थी असतात.

Q3. ‘रॉकेल टाकले असते तर लाकडे पेटली असती’ हे ………… या प्रकारातील वाक्य आहे.

A) होकारार्थी

B) संकेतार्थी

C) स्वार्थी

D) विध्यर्थी

💡 स्पष्टीकरण:

येथे ‘अट’ महत्त्वाची आहे. ‘रॉकेल टाकले’ ही अट पूर्ण झाली असती, तरच ‘पेटली असती’ ही क्रिया घडली असती. अशा ‘जर-तर’च्या अर्थाला संकेतार्थ म्हणतात.

Q4. ‘राजू अभ्यास कर’ वाक्यातील क्रियापदाचा अर्थ कोणता?

A) संकेतार्थ

B) आज्ञार्थ

C) विध्यर्थ

D) स्वार्थ

💡 स्पष्टीकरण:

एखाद्या व्यक्तीचे नाव घेऊन त्याला काही करण्यास सांगणे किंवा हुकूम देणे ही ‘आज्ञा’ असते. ‘कर’ हे क्रियापद प्रत्यक्ष आज्ञा दर्शवते.

Q5. खालील वाक्यात ‘योग्यता’ असणारे वाक्य कोणते?

A) मुलांनी आईवडिलांची सेवा करावी

B) आता यांनी भाषण थांबवावे

C) कृपा करून मेसेज द्यावे

D) संशोधकांनीच शोध लावावेत

💡 स्पष्टीकरण:

एखादे विशिष्ट कार्य करण्यासाठी एखादी व्यक्तीच सक्षम किंवा पात्र आहे असे सुचवणे म्हणजे योग्यता. संशोधकच शोध लावण्यास योग्य आहेत, हे ‘लावावेत’ या रूपावरून स्पष्ट होते.

📌 जाता-जाता एक खास टीप:

ज्या शब्दांच्या रूपात लिंग, वचन किंवा विभक्तीनुसार बदल होतो, त्यांना ‘सव्यय’ (स+व्यय) किंवा विकारी शब्द म्हणतात. ही छोटीशी व्याख्या परीक्षेत वारंवार विचारली जाते!