सांगली जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न

Table of Contents

सांगली जिल्हा: संपूर्ण माहिती

ऐतिहासिक महत्त्व: सांगली हे पूर्वी दक्षिण मराठा संस्थानांचे प्रमुख केंद्र होते. पटवर्धन घराण्याने येथे दीर्घकाळ राज्य केले.
स्वातंत्र्य लढा: क्रांतीसिंह नाना पाटील यांनी याच जिल्ह्यातून ‘प्रति सरकार’ (पत्री सरकार) च्या माध्यमातून ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला होता.
ऐतिहासिक किल्ले:
- मिरज किल्ला: हा एक ऐतिहासिक भुईकोट किल्ला असून तो संरक्षणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा होता.
- प्रचितगड: चांदोली राष्ट्रीय उद्यानाच्या परिसरात असलेला हा किल्ला दुर्गम आणि ऐतिहासिक आहे.

घटक	तपशील
स्थान	महाराष्ट्र राज्याचा दक्षिण भाग (पश्चिम महाराष्ट्र)
एकूण क्षेत्रफळ	८,५७२ चौ.कि.मी.
मुख्य नद्या	कृष्णा (प्रमुख नदी), वारणा, येरळा आणि अग्रणी
हवामान	पश्चिम भागात जास्त पाऊस, तर पूर्व भाग प्रामुख्याने दुष्काळी (देश)

दिशा	लागून असलेला जिल्हा / राज्य
उत्तर	सातारा आणि सोलापूर जिल्हा
पूर्व	विजापूर जिल्हा (कर्नाटक राज्य)
दक्षिण	कोल्हापूर आणि बेळगाव जिल्हा (कर्नाटक)
पश्चिम	रत्नागिरी जिल्हा

घटक	तपशील
प्रशासकीय मुख्यालय	सांगली शहर
तालुके (१०)	सांगली (मिरज), जत, खानापूर (विटा), कडेगाव, तासगाव, वाळवा (इस्लामपूर), शिराळा, आटपाडी, कवठेमहांकाळ आणि पलूस
प्रशासकीय विभाग	पुणे विभाग
महानगरपालिका	सांगली-मिरज-कुपवाड शहर महानगरपालिका

गणपती मंदिर (सांगली): सांगलीच्या पटवर्धन संस्थापकांनी बांधलेले हे मंदिर वास्तुकलेचा उत्तम नमुना आहे.
चांदोली राष्ट्रीय उद्यान: सह्याद्रीच्या रांगांमध्ये वसलेले हे उद्यान व्याघ्र प्रकल्प आणि जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे.
औदुंबर: कृष्णा नदीच्या काठी असलेले दत्त महाराजांचे अतिशय पवित्र आणि शांत तीर्थक्षेत्र.
सागरेश्वर अभयारण्य: हे भारतातील पहिले मानवनिर्मित अभयारण्य म्हणून ओळखले जाते.
मिरज (संगीत नगरी): शास्त्रीय संगीत आणि तंतुवाद्य निर्मितीसाठी (सतार, तंबोरा) मिरज जगप्रसिद्ध आहे.
बाहुबली: वाळवा तालुक्यातील हे महत्त्वाचे जैन तीर्थक्षेत्र आहे.

द्राक्षांचे कोठार: सांगली जिल्हा द्राक्ष उत्पादन आणि निर्यातीसाठी भारतात अग्रगण्य आहे. तासगावची द्राक्षे आणि बेदाणे प्रसिद्ध आहेत.
हळदीची बाजारपेठ: सांगली ही हळदीची आशियातील सर्वात मोठी बाजारपेठ मानली जाते.
साखर उद्योग: जिल्ह्यात सहकारी साखर कारखान्यांचे मोठे जाळे असून यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्था समृद्ध झाली आहे.
मिरज मेडिकल हब: दक्षिण महाराष्ट्रातील आरोग्य सेवेचे हे प्रमुख केंद्र आहे.

नाट्य पंढरी: मराठी नाटकांचा उगम सांगलीत झाला. विष्णुदास भावे यांनी १८४३ मध्ये येथेच पहिले मराठी नाटक ‘सीता स्वयंवर’ सादर केले.
कुस्तीची परंपरा: सांगली जिल्ह्याने देशाला अनेक महान पैलवान दिले आहेत.
कृष्णा नदी: जिल्ह्याची जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या कृष्णा नदीच्या काठावर मोठी संस्कृती विकसित झाली आहे.