पालघर जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Palghar District GK

पालघर जिल्हा: संपूर्ण माहिती

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व किल्ले

• स्थापना: १ ऑगस्ट २०१४ रोजी ठाणे जिल्ह्याचे विभाजन होऊन पालघर हा महाराष्ट्रातील ३६ वा जिल्हा बनला.
• स्वातंत्र्य लढा: १९४२ च्या ‘चले जाव’ आंदोलनात पालघरमधील पाच हुतात्म्यांनी प्राणांची आहुती दिली.
• ऐतिहासिक किल्ले:
  • वसईचा किल्ला: मराठा साम्राज्यातील पेशवे चिमाजी आप्पा यांनी १७३९ मध्ये पोर्तुगीजांकडून हा किल्ला जिंकून मराठा विजय मिळवला.
  • अर्नाळा किल्ला: वसई तालुक्यातील समुद्रात असलेला हा प्रसिद्ध जलदुर्ग आहे.
  • शिरगाव व केळवे किल्ला: सागरी संरक्षणासाठी बांधलेले ऐतिहासिक किल्ले.

२. भौगोलिक स्थान व विस्तार

जिल्ह्याच्या सीमा (Boundaries)

३. प्रशासकीय माहिती

४. पर्यटन आणि प्रेक्षणीय स्थळे

• जव्हार: निसर्गसौंदर्यामुळे याला ‘कोकणचे महाबळेश्वर’ असे म्हटले जाते. येथे जयविलास पॅलेस प्रसिद्ध आहे.
• डहाणू-बोर्डी बीच: चिकूच्या बागा आणि शांत समुद्रकिनाऱ्यासाठी पर्यटकांची पहिली पसंती.
• महालक्ष्मी मंदिर (विवन): डहाणू तालुक्यातील डोंगरावरील हे मंदिर प्रसिद्ध शक्तिपीठ आहे.
• केळवे बीच: विस्तीर्ण सुरूच्या बागा आणि सुंदर किनारा.
• वज्रेश्वरी: गरम पाण्याचे झरे आणि धार्मिक स्थळ (पालघर-ठाणे सीमा भाग).

५. आर्थिक व औद्योगिक महत्त्व

• तारापूर अणुशक्ती केंद्र: भारतातील पहिले अणुऊर्जा केंद्र याच जिल्ह्यात आहे.
• केळी व चिकू उत्पादन: पालघरचा चिकू (डहाणू) आणि केळी (वसई) जगप्रसिद्ध आहेत. डहाणूला ‘चिकूचे आगर’ म्हणतात.
• वारली चित्रकला: पालघरचा वारली समाज त्यांच्या जगप्रसिद्ध ‘वारली आर्ट’साठी ओळखला जातो, ज्यातून मोठी आर्थिक उलाढाल होते.
• बोईसर MIDC: राज्यातील सर्वात मोठ्या औद्योगिक वसाहतींपैकी एक.

६. ठळक वैशिष्ट्ये

• आदिवासी बहुल जिल्हा: पालघर हा प्रामुख्याने आदिवासी बहुल जिल्हा असून येथे वारली, कातकरी, मल्हार कोळी जमाती आढळतात.
• मत्स्यव्यवसाय: सातपाटी हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे मासेमारी केंद्र म्हणून ओळखले जाते.
• वाडा कोलम: जिल्ह्यातील ‘वाडा कोलम’ हा तांदूळ त्याच्या चव आणि सुवासासाठी प्रसिद्ध आहे.

७. महत्त्वाचे वन-लाइनर प्रश्न

१. पालघर जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?

उत्तर: ठाणे जिल्हा.

२. पालघर हा महाराष्ट्रातील कितवा जिल्हा आहे?

उत्तर: ३६ वा जिल्हा.

३. ‘दुसरे महाबळेश्वर’ म्हणून पालघरमधील कोणते ठिकाण ओळखले जाते?

उत्तर: जव्हार.

४. भारतातील पहिले अणुऊर्जा केंद्र कोठे आहे?

उत्तर: तारापूर (ता. पालघर).

५. पालघर जिल्ह्यात एकूण किती तालुके आहेत?

उत्तर: ८ तालुके.

६. वसईचा किल्ला चिमाजी आप्पा यांनी कोणाकडून जिंकला होता?

उत्तर: पोर्तुगीजांकडून (१७३९).

७. पालघर जिल्ह्यातील ‘चिकूचे आगर’ कोणत्या शहराला म्हणतात?

उत्तर: डहाणू.

८. पालघर जिल्ह्याची मुख्य नदी कोणती आहे?

उत्तर: वैतरणा.

९. जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध असलेली ‘वारली चित्रकला’ कोणत्या जिल्ह्यातील आहे?

उत्तर: पालघर.

१०. ‘अर्नाळा’ हा जलदुर्ग कोणत्या तालुक्यात येतो?

उत्तर: वसई.

११. पालघर जिल्ह्याला किती किमी लांबीचा समुद्रकिनारा लाभला आहे?

उत्तर: ११२ किमी.

१२. पालघर जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय कोठे आहे?

उत्तर: पालघर शहर.

१३. प्रसिद्ध ‘महालक्ष्मी मंदिर’ पालघरमधील कोणत्या तालुक्यात आहे?

उत्तर: डहाणू (विवन).

१४. जिल्ह्यातील कोणत्या तांदळाच्या वाणाला GI मानांकन मिळाले आहे?

उत्तर: वाडा कोलम.

१५. पालघर जिल्ह्याच्या उत्तर सीमेवर कोणते राज्य आहे?

उत्तर: गुजरात राज्य.