लातूर जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Latur District GK

लातूर जिल्हा: संपूर्ण माहिती

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व किल्ले

• स्थापना: १६ ऑगस्ट १९८२ रोजी धाराशिव जिल्ह्याचे विभाजन करून लातूर जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली.
• प्राचीन वारसा: राष्ट्रकूट राजांच्या काळात याला ‘लत्तलूर’ म्हणून ओळखले जात असे. हे शहर राष्ट्रकूट साम्राज्याचे उगमस्थान मानले जाते.
• ऐतिहासिक किल्ले:
  • उदगीरचा किल्ला: हा भुईकोट किल्ला असून १७६० च्या ‘उदगीरच्या लढाई’साठी प्रसिद्ध आहे. येथे मराठ्यांनी निजामाचा पराभव केला होता.
  • औसा किल्ला: हा देखील एक भुईकोट किल्ला असून दख्खनमधील लष्करी वास्तुकलेचा तो उत्कृष्ट नमुना आहे.

२. भौगोलिक स्थान व विस्तार

जिल्ह्याच्या सीमा (Boundaries)

३. प्रशासकीय माहिती

४. पर्यटन आणि प्रेक्षणीय स्थळे

• सिद्धेश्वर व रत्नेश्वर मंदिर: लातूर शहरातील प्राचीन शिव मंदिर जे शहराचे मुख्य श्रद्धास्थान आहे.
• हत्तीबेट (उदगीर): निसर्गरम्य टेकडी आणि तेथील प्राचीन लेणी पर्यटकांचे आकर्षण आहेत.
• खरोसा लेणी: औसा तालुक्यातील या लेणींमध्ये हिंदू, बौद्ध आणि जैन धर्माची शिल्पकला पाहायला मिळते.
• निलकंठेश्वर मंदिर (निलंगा): कोरीव कामासाठी प्रसिद्ध असलेले ऐतिहासिक मंदिर.
• शिरूर अनंतपाळ: येथील भगवान शिव आणि विष्णूचे प्राचीन मंदिर प्रसिद्ध आहे.

५. आर्थिक व औद्योगिक महत्त्व

• शिक्षण पंढरी (लातूर पॅटर्न): शैक्षणिक यशामुळे लातूर संपूर्ण भारतात ‘लातूर पॅटर्न’ साठी ओळखले जाते.
• डाळ मिल उद्योग: लातूर ही आशियातील डाळींची सर्वात मोठी बाजारपेठ (Dal Hub) मानली जाते.
• शेती: सोयाबीन आणि तूर उत्पादनात लातूर जिल्हा महाराष्ट्रात आघाडीवर आहे.
• देवणी गाई: लातूरमधील देवणी जातीच्या गाई त्यांच्या ताकदीसाठी आणि दुध देण्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.

६. ठळक वैशिष्ट्ये

• व्यापारी केंद्र: दक्षिण महाराष्ट्रातील हे एक महत्त्वाचे औद्योगिक आणि व्यापारी केंद्र आहे.
• जलदूत एक्सप्रेस: २०१६ च्या भीषण दुष्काळात मिरज ते लातूर अशी पाणी वाहून नेणारी रेल्वे धावली होती, जी जगासाठी एक विशेष घटना होती.
• सांस्कृतिक वारसा: जिल्ह्यातून अनेक थोर राजकारणी आणि साहित्यिक महाराष्ट्राला लाभले आहेत.

७. महत्त्वाचे वन-लाइनर प्रश्न

१. लातूर जिल्ह्याची निर्मिती कधी झाली?
उत्तर: १६ ऑगस्ट १९८२.

२. लातूरचे प्राचीन नाव काय होते?
उत्तर: लत्तलूर.

सोलापूर जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Solapur District GK

३. ‘उदगीरचा किल्ला’ कोणत्या जिल्ह्याचे भूषण आहे?
उत्तर: लातूर.

४. महाराष्ट्रातील शिक्षणाचा कोणता पॅटर्न सर्वत्र प्रसिद्ध आहे?
उत्तर: लातूर पॅटर्न.

५. लातूर जिल्ह्यात एकूण किती तालुके आहेत?
उत्तर: १० तालुके.

६. लातूर जिल्ह्याची प्रमुख नदी कोणती आहे?
उत्तर: मांजरा नदी.

७. ‘खरोसा लेणी’ कोणत्या तालुक्यात आहेत?
उत्तर: औसा.

सांगली जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Sangli District GK

८. आशियातील डाळींची सर्वात मोठी बाजारपेठ कोठे आहे?
उत्तर: लातूर.

९. उदगीरची ऐतिहासिक लढाई कोणत्या साली झाली होती?
उत्तर: १७६०.

१०. लातूर जिल्हा कोणत्या प्रशासकीय विभागात येतो?
उत्तर: मराठवाडा (छत्रपती संभाजीनगर).

११. कोणत्या जातीच्या गाईंसाठी लातूर जिल्हा प्रसिद्ध आहे?
उत्तर: देवणी.

१२. लातूर जिल्ह्याच्या दक्षिणेस कोणते राज्य आहे?
उत्तर: कर्नाटक.

१३. ‘हत्तीबेट’ हे पर्यटन स्थळ कोणत्या तालुक्यात येते?
उत्तर: उदगीर.

१४. लातूर जिल्हा कोणत्या जिल्ह्याचे विभाजन करून निर्माण झाला?
उत्तर: धाराशिव (उस्मानाबाद).

१५. २०१६ मध्ये लातूरला पाणी देणाऱ्या रेल्वेचे नाव काय होते?
उत्तर: जलदूत एक्सप्रेस.