१. ऐतिहासिक वारसा
- प्राचीन नावे: चंद्रपूरला पूर्वी लोकपूर, इंदपूर आणि चांदा या नावांनी ओळखले जात असे. १९६४ मध्ये ‘चांदा’ जिल्ह्याचे नाव बदलून चंद्रपूर करण्यात आले.
- राजवट: येथे प्रदीर्घ काळ गोंड राजांची सत्ता होती. १६ व्या शतकात गोंड राजा धुंड्या राम शाह यांनी महाकाली मंदिराचे बांधकाम केले.
- किल्ले: चंद्रपूर किल्ला: १५-१६ व्या शतकात बांधलेला हा किल्ला ७.५ मैल घेराचा असून त्याची तटबंदी १५-२० फूट उंच आहे. याचे बांधकाम बाबाजी बल्लाळ शाह यांनी सुरू केले होते.
- बल्लाळपूर किल्ला: हा किल्ला खंडक्या बल्लाळशाह याने वर्धा नदीच्या पात्रातील बेटावर बांधला.
- विभाजन: २६ ऑगस्ट १९८२ रोजी चंद्रपूर जिल्ह्याचे विभाजन होऊन गडचिरोली हा नवीन जिल्हा अस्तित्वात आला.
२. पर्यटन आणि धार्मिक स्थळे
- महाकाली मंदिर: हे जिल्ह्यातील मुख्य श्रद्धास्थान असून येथे तिबेटी आणि हिंदू शिल्पकलेचा संगम आढळतो. या मंदिरात महाकाली मातेच्या दोन मूर्ती आहेत.
- ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्प: १९५५ मध्ये स्थापन झालेले हे महाराष्ट्रातील सर्वात जुने राष्ट्रीय उद्यान आहे. ६२३ चौ. किमी क्षेत्राच्या या उद्यानाला ‘तारू’ या आदिवासी देवाचे नाव देण्यात आले आहे.
- आनंदवन (वरोरा): थोर समाजसेवक बाबा आमटे यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी स्थापन केलेली ही कर्मभूमी आहे.
३. भूगोल, खनिज आणि उद्योग
- नद्या: वर्धा, पैनगंगा आणि वैनगंगा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत.
- खनिज: या जिल्ह्याला ‘काळ्या सोन्याचा जिल्हा’ म्हणतात, कारण येथे कोळशाचे प्रचंड साठे आहेत. याशिवाय चुनखडक आणि लोहखनिजही आढळते.
- उद्योग: CSTPS: दुर्गापूर येथील आशियातील मोठ्या औष्णिक वीज केंद्रांपैकी एक.
- बल्लारपूर पेपर मिल: देशातील प्रसिद्ध कागद कारखाना.
- राज्यातील पहिला लोह-पोलाद प्रकल्प याच जिल्ह्यात सुरू झाला.
- प्रशासन: जिल्ह्यात एकूण १५ तालुके असून ८४७ ग्रामपंचायती आहेत.
- १. चंद्रपूर २. भद्रावती ३. वरोरा ४. चिमूर ५. नागभीड ६. ब्रह्मपुरी ७. सिंदेवाही ८. मूल ९. सावली १०. गोंडपिपरी ११. पोंभूर्णा १२. राजुरा १३. कोरपना १४. बल्लारपूर १५. जिवती.
एकत्रित महत्त्वाचे वन-लाइनर प्रश्न (Q&A)
१. चंद्रपूर जिल्ह्याचे पालकमंत्री कोण आहेत?
- प्रा. डॉ. अशोक जनाबाई रामाजी उईके.
२. चंद्रपूर जिल्ह्याचे लिंग-गुणोत्तर किती आहे?
- ९७६.
३. महाराष्ट्रातील सर्वात जुने राष्ट्रीय उद्यान कोणते?
- ताडोबा-अंधारी राष्ट्रीय उद्यान (स्थापना १९५५).
४. चंद्रपूर जिल्ह्याचे विभाजन केव्हा झाले?
- २६ ऑगस्ट १९८२ (गडचिरोली जिल्हा निर्माण झाला).
५. ‘काळ्या सोन्याचा जिल्हा’ म्हणून कोणत्या जिल्ह्याला ओळखले जाते?
- चंद्रपूर.
६. जिवती हा तालुका कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
- चंद्रपूर.
७. महाकाली मंदिराचे बांधकाम कोणी पूर्ण केले?
- गोंड राजा धुंड्या राम शाह.
८. चंद्रपूर जिल्ह्याच्या दक्षिणेस कोणते राज्य आहे?
- तेलंगणा.
९. बाबा आमटे यांनी स्थापन केलेले ‘आनंदवन’ कोठे आहे?
- वरोरा.
१०. चंद्रपूर जिल्ह्यात एकूण किती तालुके आहेत?
- १५ तालुके.
११. बल्लाळपूर पेपर मिल कोणत्या नदीच्या काठी आहे?
- वर्धा नदी.
१२. चंद्रपूर किल्ल्याचे बांधकाम कोणी सुरू केले होते?
- बाबाजी बल्लाळ शाह.
१३. राज्यातील पहिला लोह-पोलाद प्रकल्प कोठे सुरू झाला?
- चंद्रपूर.
१४. चंद्रपूर जिल्ह्यात एकूण किती ग्रामपंचायती आहेत?
- ८४७.
१५. चंद्रपूरमधील प्रसिद्ध औष्णिक वीज केंद्र कोठे आहे?
- दुर्गापूर (CSTPS).
वाशिम जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Washimr District GK
गडचिरोली जिल्ह्याची संपूर्ण माहिती | Gadchiroli District GK
चंद्रपूर जिल्हा संपूर्ण माहिती आणि वन-लाइनर प्रश्न | Chandrapur District GK
