आजच्या चालू घडामोडी | 25 महत्त्वाचे प्रश्नोत्तरे | MPSC, पोलीस भरती, तलाठी | 26 जून 2026
प्रश्न 1: नुकत्याच जाहीर झालेल्या जागतिक शांतता निर्देशांक 2026 मध्ये भारताचे स्थान कितवे आहे?
उत्तर: 112 वे
स्पष्टीकरण: जागतिक शांतता निर्देशांकात भारताने मागील वर्षाच्या तुलनेत सुधारणा केली आहे. या अहवालात आइसलँड देश पहिल्या क्रमांकावर असून, भारताची ही सुधारणा देशातील अंतर्गत सुरक्षा आणि शांततेच्या दृष्टीने सकारात्मक मानली जात आहे.
प्रश्न 2: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) ने नुकतेच कोणत्या नवीन रॉकेटची चाचणी यशस्वीरीत्या पूर्ण केली आहे?
उत्तर: NGLV (Next Generation Launch Vehicle)
स्पष्टीकरण: इस्रोच्या या नवीन रॉकेटची चाचणी भविष्यातील अंतराळ मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. हे रॉकेट अधिक वजनाचे उपग्रह कमी खर्चात अंतराळात नेण्यासाठी डिझाइन करण्यात आले आहे.
प्रश्न 3: महाराष्ट्र सरकारने नुकत्याच जाहीर केलेल्या नवीन सौर ऊर्जा धोरणांतर्गत किती गिगावॅट वीज निर्मितीचे उद्दिष्ट ठेवले आहे?
उत्तर: 25 गिगावॅट
स्पष्टीकरण: राज्यातील वीज टंचाईवर मात करण्यासाठी आणि शाश्वत ऊर्जेला चालना देण्यासाठी सरकारने हे महत्त्वाकांक्षी धोरण हाती घेतले आहे. या धोरणामुळे ग्रामीण भागातील सिंचन आणि औद्योगिक विकासाला मोठी गती मिळणार आहे.
प्रश्न 4: नुकतेच निधन झालेले प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक उस्ताद रशीद खान यांचा संबंध कोणत्या घराण्याशी होता?
उत्तर: रामपुर-सहसवान घराणे
स्पष्टीकरण: उस्ताद रशीद खान हे भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक दिग्गज नाव होते. त्यांना अनेक राष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते आणि त्यांनी भारतीय संगीताच्या प्रसारात मोठे योगदान दिले होते.
प्रश्न 5: भारतीय लष्कराने नुकताच ‘अग्निशमन’ नावाने सराव कोणत्या राज्यात आयोजित केला होता?
उत्तर: राजस्थान
स्पष्टीकरण: सीमावर्ती भागातील सुरक्षेची सज्जता तपासण्यासाठी भारतीय लष्कराने थारच्या वाळवंटात हा युद्धाभ्यास केला होता. यात आधुनिक शस्त्रास्त्रांचा आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्यात आला.
प्रश्न 6: नीती आयोगाच्या ताज्या अहवालानुसार, भारतातील कोणत्या राज्यात बेरोजगारीचा दर सर्वात कमी आहे?
उत्तर: सिक्कीम
स्पष्टीकरण: नीती आयोगाच्या सामाजिक-आर्थिक सर्वेक्षणात सिक्कीम राज्याने रोजगार निर्मितीमध्ये सातत्यपूर्ण कामगिरी केली आहे. पर्यटन आणि शाश्वत शेती व्यवसायामुळे तेथील बेरोजगारीचे प्रमाण नियंत्रणात राहिले आहे.
प्रश्न 7: जी-20 देशांची पुढील पर्यावरण मंत्र्यांची परिषद कोणत्या शहरात आयोजित केली जाणार आहे?
उत्तर: रिओ डी जानेरो
स्पष्टीकरण: हवामान बदल आणि पर्यावरणाचे संरक्षण या विषयावर चर्चा करण्यासाठी जी-20 देशांचे प्रतिनिधी ब्राझीलमध्ये एकत्र येणार आहेत. यामध्ये कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यावर विशेष भर दिला जाईल.
प्रश्न 8: नुकतीच जागतिक बँकेच्या ‘विकास अहवाल 2026’ मध्ये कोणत्या देशाला सर्वाधिक वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था म्हणून घोषित केले आहे?
उत्तर: भारत
स्पष्टीकरण: जागतिक आव्हाने असूनही भारतीय अर्थव्यवस्थेने उत्तम कामगिरी केली आहे. सेवा क्षेत्र आणि उत्पादन क्षेत्रातील वाढीमुळे भारताने जागतिक अर्थव्यवस्थेत आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
प्रश्न 9: महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात नुकतेच नवीन ‘मेगा फूड पार्क’ मंजूर करण्यात आले आहे?
उत्तर: छत्रपती संभाजीनगर
स्पष्टीकरण: कृषी आधारित उद्योगांना चालना देण्यासाठी राज्य सरकारने हा निर्णय घेतला आहे. यामुळे स्थानिक शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनांना योग्य भाव आणि बाजारपेठ उपलब्ध होणार आहे.
प्रश्न 10: ‘विश्व योग दिन’ 2026 ची अधिकृत संकल्पना (Theme) काय होती?
उत्तर: शांती आणि स्वास्थ्यासाठी योग
स्पष्टीकरण: दरवर्षी 21 जून रोजी आंतरराष्ट्रीय योग दिन साजरा केला जातो. यावर्षीच्या संकल्पनेत मानसिक शांतता आणि शारीरिक आरोग्याला प्राधान्य देण्यात आले होते, ज्याचे मुख्य आयोजन कर्नाटकात झाले.
प्रश्न 11: भारतीय रिझर्व्ह बँकेने नुकतेच कोणत्या नवीन डिजिटल चलन प्रणालीची चाचणी सुरू केली आहे?
उत्तर: ई-रुपया (CBDC) – घाऊक विभाग
स्पष्टीकरण: आरबीआयने आपल्या डिजिटल चलन प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि बँकिंग व्यवहार सुलभ करण्यासाठी या प्रणालीचा विस्तार केला आहे. हे पूर्णपणे सुरक्षित आणि त्वरित व्यवहार करण्यास सक्षम आहे.
प्रश्न 12: नुकत्याच पार पडलेल्या ‘फ्रेंच ओपन’ ग्रँड स्लॅममध्ये पुरुष एकेरीचे विजेतेपद कोणी पटकावले?
उत्तर: कार्लोस अल्काराझ
स्पष्टीकरण: कार्लोस अल्काराझने अत्यंत चुरशीच्या लढतीत विजय मिळवून हे विजेतेपद मिळवले. टेनिस विश्वात तो सध्याच्या काळातील सर्वात प्रभावशाली खेळाडूंपैकी एक म्हणून ओळखला जातो.
प्रश्न 13: केंद्र सरकारने नुकतेच कोणत्या नवीन पोर्टलद्वारे सरकारी योजनांच्या अंमलबजावणीची माहिती थेट घेण्याचे जाहीर केले आहे?
उत्तर: जन-समीक्षा पोर्टल
स्पष्टीकरण: या पोर्टलद्वारे नागरिक कोणत्याही सरकारी योजनेचा लाभ थेट मिळाला आहे की नाही, हे ट्रॅक करू शकतील. सरकारी कामात पारदर्शकता आणण्यासाठी हे मोठे पाऊल आहे.
प्रश्न 14: इस्रोच्या कोणत्या उपग्रहाने नुकताच अंतराळातून पृथ्वीचा सर्वात स्पष्ट हाय-रिझोल्यूशन नकाशा पाठवला आहे?
उत्तर: कार्टोसॅट-4
स्पष्टीकरण: कार्टोसॅट मालिकेतील या नवीन उपग्रहाचा उपयोग प्रामुख्याने शहरी नियोजन आणि भौगोलिक सर्वेक्षणासाठी केला जाणार आहे. हा उपग्रह रात्रीच्या वेळीही स्पष्ट छायाचित्रे घेण्यास सक्षम आहे.
प्रश्न 15: नुकतेच भारताने कोणत्या देशासोबत संरक्षण क्षेत्रात ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत करार केला आहे?
उत्तर: फ्रान्स
स्पष्टीकरण: या करारामुळे संरक्षण उपकरणे आणि जेट इंजिन निर्मितीचे तंत्रज्ञान भारतात हस्तांतरित होणार आहे. यामुळे भारताची संरक्षण क्षेत्रात स्वयंपूर्ण बनण्याची क्षमता वाढणार आहे.
प्रश्न 16: महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षपदी नुकतीच कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
उत्तर: डॉ. विनायक थोरात
स्पष्टीकरण: राज्याच्या प्रशासकीय भरती प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि वेग आणण्यासाठी त्यांच्याकडे ही महत्त्वपूर्ण जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. ते विविध शैक्षणिक सुधारणांसाठी ओळखले जातात.
प्रश्न 17: ‘अग्निपथ’ योजनेबाबत केंद्र सरकारने नुकतेच कोणते नवीन सुधारित धोरण जाहीर केले आहे?
उत्तर: सेवा कालावधी वाढवण्याची तरतूद
स्पष्टीकरण: संरक्षण दलातील तरुणांच्या मागणीनुसार केंद्र सरकारने प्रशिक्षणाच्या आणि त्यानंतरच्या कायमस्वरूपी समावेशाच्या प्रक्रियेत लवचिकता आणली आहे.
प्रश्न 18: नुकत्याच झालेल्या ऑलिम्पिक पात्रता फेरीत भारताच्या कोणत्या खेळाडूने भालाफेकीत नवीन राष्ट्रीय विक्रम प्रस्थापित केला?
उत्तर: नीरज चोप्रा
स्पष्टीकरण: नीरज चोप्राने आपल्या सातत्यपूर्ण कामगिरीने पुन्हा एकदा जागतिक पातळीवर भारताचे नाव उंचावले आहे. त्याने 90 मीटरचा टप्पा ओलांडून नवा विक्रम केला आहे.
प्रश्न 19: महाराष्ट्रातील पहिल्या ‘ग्रीन हायड्रोजन’ प्रकल्पाचे उद्घाटन कुठे करण्यात आले आहे?
उत्तर: पुणे
स्पष्टीकरण: पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी आणि जीवाश्म इंधनावरचे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी पुणे येथे हा प्रकल्प सुरू झाला आहे. हे भारताच्या हरित ऊर्जा मोहिमेचे महत्त्वाचे केंद्र ठरेल.
प्रश्न 20: भारतीय संविधानाच्या कलम 370 नंतर जम्मू-काश्मीरमध्ये नुकतेच कोणत्या नवीन कायद्याची अंमलबजावणी पूर्ण झाली आहे?
उत्तर: भूमी सुधारणा कायदा
स्पष्टीकरण: यामुळे जम्मू-काश्मीरमध्ये जमीन खरेदी-विक्रीचे व्यवहार सुलभ झाले असून तेथील औद्योगिक विकासाला चालना मिळत आहे.
प्रश्न 21: जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) नुकतेच कोणत्या आफ्रिकन देशाला ‘मलेरियामुक्त’ म्हणून घोषित केले आहे?
उत्तर: केप वर्दे
स्पष्टीकरण: आरोग्य क्षेत्रातील सुधारणा आणि मोठ्या मोहिमेमुळे या देशाने मलेरियावर पूर्णपणे विजय मिळवला आहे. ही जागतिक आरोग्याच्या दृष्टीने एक मोठी उपलब्धी आहे.
प्रश्न 22: नुकतेच ‘ग्लोबल स्टार्टअप इकोसिस्टम’ अहवालात भारताचे कितवे स्थान आहे?
उत्तर: तिसरे
स्पष्टीकरण: तंत्रज्ञान आणि नाविन्यपूर्ण कल्पनांच्या जोरावर भारताने जागतिक स्टार्टअप क्षेत्रात मोठी झेप घेतली आहे. अमेरिका आणि ब्रिटननंतर भारत आघाडीवर आहे.
प्रश्न 23: कोणत्या भारतीय बँकेने नुकतेच ‘ग्रीन फिक्स्ड डिपॉझिट’ योजना सुरू केली आहे?
उत्तर: स्टेट बँक ऑफ इंडिया
स्पष्टीकरण: पर्यावरणापूरक प्रकल्पांना वित्तपुरवठा करण्यासाठी बँकेने ही नवीन गुंतवणूक योजना सुरू केली आहे. यामध्ये सामान्य ग्राहकांना आकर्षक व्याजदर मिळत आहेत.
प्रश्न 24: नुकत्याच पार पडलेल्या G7 परिषदेत युक्रेनच्या पुनर्रचनेसाठी किती अब्ज डॉलर्सच्या मदतीचा निर्णय झाला?
उत्तर: 50 अब्ज डॉलर्स
स्पष्टीकरण: युद्धग्रस्त युक्रेनला सावरण्यासाठी G7 देशांनी ही मोठी आर्थिक मदत जाहीर केली आहे. हे पैसे रशियाच्या गोठवलेल्या मालमत्तेतून वापरले जाणार आहेत.
प्रश्न 25: भारतातील पहिले ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ (AI) आधारित रेल्वे सुरक्षा केंद्र कोणत्या शहरात सुरू झाले?
उत्तर: मुंबई
स्पष्टीकरण: प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी रेल्वेच्या डब्यांमध्ये आणि स्थानकांवर AI कॅमेरे बसवण्यात आले आहेत. यामुळे गुन्हेगारी घटना रोखण्यास मदत होणार आहे.
आजचा दिनविशेष
दिनविशेष 1: 26 जून – नशामुक्ती आंतरराष्ट्रीय दिन. जगभरात अंमली पदार्थांच्या विरोधात जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.
दिनविशेष 2: 26 जून 1975 – भारतात आणीबाणी लागू करण्यात आली होती, ज्याची इतिहासात काळा दिवस म्हणून नोंद आहे.
दिनविशेष 3: 26 जून 1945 – संयुक्त राष्ट्र चार्टरवर स्वाक्षरी झाली, ज्यामुळे आधुनिक जागतिक शांततेच्या संस्थेचा पाया रचला गेला.
दिनविशेष 4: छत्रपती शाहू महाराज जयंती – सामाजिक समतेसाठी आणि शिक्षणासाठी ज्यांनी मोठे कार्य केले, अशा राजांची जयंती.
दिनविशेष 5: 26 जून – आंतरराष्ट्रीय अत्याचार पीडित साहाय्यता दिन. या दिवशी छळ सहन करणाऱ्या पीडितांच्या पुनर्वसनासाठी प्रयत्न केले जातात.
