प्रश्न १. जगातील पहिले कृषी पिकांसाठीचे AI-डिझाइन केलेले जीनोम-एडिटिंग टूल कोणते आहे?
उत्तर: Plant-OpenCRISPR1 (POC1).
स्पष्टीकरण: भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) आणि CRRI च्या संशोधकांनी हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. हे तंत्रज्ञान पिकांच्या DNA मध्ये अचूक बदल करून कमी वेळेत जास्तीचे उत्पादन देणाऱ्या जाती विकसित करण्यास मदत करेल.
प्रश्न २. मे २०२६ मध्ये कोणत्या सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनीने नेतृत्व विकासासाठी MDI गुरगावसोबत करार केला आहे?
उत्तर: स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (SAIL).
स्पष्टीकरण: SAIL ने आपल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या व्यवस्थापकीय आणि नेतृत्व गुणवत्तेचा विकास करण्यासाठी हा करार केला आहे. यामुळे कंपनीच्या भविष्यातील कॉर्पोरेट धोरणांना मोठी गती मिळणार आहे.
प्रश्न ३. नुकतीच राष्ट्रीय जिल्हा खनिज प्रतिष्ठान (DMF) शिखर परिषद कोठे आयोजित करण्यात आली होती?
उत्तर: नवी दिल्ली.
स्पष्टीकरण: केंद्रीय खाण मंत्री जी. किशन रेड्डी यांच्या हस्ते या परिषदेचे उद्घाटन करण्यात आले. खाणकाम प्रभावित क्षेत्रातील लोकांचे आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमान सुधारण्यासाठी या परिषदेत विशेष चर्चा झाली.
प्रश्न ४. भारताने नुकताच कोणत्या देशासोबत उच्च प्रभाव असलेल्या समुदाय विकास प्रकल्पांसाठी (HICDP) करार केला आहे?
उत्तर: आर्मेनिया.
स्पष्टीकरण: या करारानुसार भारत आर्मेनिया देशातील स्थानिक पातळीवरील पायाभूत सुविधा, डिजिटल तंत्रज्ञान आणि शिक्षण क्षेत्राचा विकास करण्यासाठी आर्थिक व तांत्रिक मदत करणार आहे.
प्रश्न ५. चीनमध्ये आयोजित ‘WORLD PEACE FORUM’ मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व कोणी केले?
उत्तर: प्रदीप कुमार रावत (चीनमधील भारताचे राजदूत).
स्पष्टीकरण: बीजिंग येथील सिंघुआ विद्यापीठात या फोरमचे आयोजन करण्यात आले होते. यात भारताने जागतिक शांतता आणि ब्रिक्स (BRICS) देशांमधील सहकार्याबद्दल आपली भूमिका मांडली.
प्रश्न ६. भारताच्या IFSCA ने फिनटेक सहकार्यासाठी नुकताच कोणत्या देशाच्या मध्यवर्ती बँकेसोबत (MAS) करार केला आहे?
उत्तर: सिंगापूर.
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय वित्तीय सेवा केंद्र प्राधिकरण (IFSCA) आणि मॉनेटरी ऑथॉरिटी ऑफ सिंगापूर (MAS) यांच्यात हा करार झाला. यामुळे दोन्ही देशांतील वित्तीय तंत्रज्ञान (FinTech) कंपन्यांना एकमेकांच्या बाजारपेठेत काम करणे सोपे होईल.
प्रश्न ७. नुकत्याच जाहीर झालेल्या केंद्र सरकारच्या SSC CGL २०२६ च्या अधिसूचनेनुसार किती जागांसाठी भरती प्रक्रिया राबवली जात आहे?
उत्तर: १२,२५६ जागा.
स्पष्टीकरण: कर्मचारी निवड आयोगामार्फत (SSC) केंद्र सरकारच्या विविध मंत्रालयांमध्ये आणि विभागांमध्ये ‘गट ब’ आणि ‘गट क’ पदांसाठी ही मेगाभरती जाहीर करण्यात आली आहे.
प्रश्न ८. भारतीय कृषी क्षेत्रात ‘Plant-OpenCRISPR1’ या AI टूलचे नेतृत्व कोणी केले?
उत्तर: कुतुबुद्दीन अली मोल्ला.
स्पष्टीकरण: ते राष्ट्रीय भात संशोधन संस्थेचे (CRRI) प्रमुख शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली भारतीय संशोधकांच्या टीमने हे क्रांतिकारी जीनोम-एडिटिंग टूल तयार केले आहे.
प्रश्न ९. नुकतेच निधन झालेले प्रसिद्ध साहित्यिका ‘महास्वेता देवी’ यांच्या नावाने दिला जाणारा पुरस्कार कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
उत्तर: सामाजिक कार्य आणि साहित्य.
स्पष्टीकरण: वंचित आणि आदिवासी घटकांच्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या कार्यकर्त्यांना आणि लेखकांना हा पानाचा पुरस्कार दिला जातो. नुकताच या वर्षाचा पुरस्कार जाहीर झाल्याने हा विषय चर्चेत आला.
प्रश्न १०. भारताचे सध्याचे लष्करप्रमुख (Chief of Army Staff) कोण आहेत?
उत्तर: जनरल उपेंद्र द्विवेदी.
स्पष्टीकरण: त्यांनी जनरल मनोज पांडे यांच्यानंतर भारतीय भूदलाचे ३० वे लष्करप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित घडामोडींमध्ये त्यांचे नाव अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
प्रश्न ११. महाराष्ट्र शासनाने कोणत्या जिल्ह्याला राज्याची ‘पर्यटन राजधानी’ म्हणून अधिकृत दर्जा दिला आहे?
उत्तर: छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद).
स्पष्टीकरण: अजिंठा-वेरूळ लेणी, बीबी का मकबरा आणि ऐतिहासिक वास्तूंचा वारसा लाभलेल्या या शहराला पर्यटनाला चालना देण्यासाठी हा दर्जा देण्यात आला आहे.
प्रश्न १२. नुकताच पार पडलेला ‘वज्र प्रहार’ हा संयुक्त लष्करी सराव भारत आणि कोणत्या देशादरम्यान आयोजित केला जातो?
उत्तर: अमेरिका.
स्पष्टीकरण: हा दोन्ही देशांच्या विशेष सैन्यांचा (Special Forces) संयुक्त सराव आहे. दहशतवादविरोधी कारवाया आणि एकमेकांमधील लष्करी समन्वय वाढवणे हा या सरावाचा मुख्य उद्देश आहे.
प्रश्न १३. भारताचे पहिले ‘संविधान उद्यान’ (Constitution Park) कोणत्या राज्यात उभारण्यात आले आहे?
उत्तर: राजस्थान (जयपूर).
स्पष्टीकरण: जयपूर येथील राजभवनात भारताचे राष्ट्रपती यांच्या हस्ते याचे उद्घाटन करण्यात आले होते. नागरिकांमध्ये संविधानाविषयी जनजागृती निर्माण करणे हा यामागील मुख्य हेतू आहे.
प्रश्न १४. नीती आयोगाचे (NITI Aayog) सध्याचे पूर्णवेळ मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) कोण आहेत?
उत्तर: बी.व्ही.आर. सुब्रह्मण्यम.
स्पष्टीकरण: आयएएस अधिकारी असलेले सुब्रह्मण्यम हे नीती आयोगाच्या धोरणात्मक अंमलबजावणीचे काम पाहतात. नीती आयोगाचे अध्यक्ष स्वतः देशाचे पंतप्रधान असतात.
प्रश्न १५. डिजिटल पेमेंट क्षेत्रात भारताच्या ‘UPI’ चा स्वीकार करणारा पहिला युरोपीय देश कोणता ठरला आहे?
उत्तर: फ्रान्स.
स्पष्टीकरण: फ्रान्समधील प्रसिद्ध आयफेल टॉवरपासून या सेवेची सुरुवात झाली. आता भारतीय पर्यटक तिथे थेट UPI द्वारे क्यूआर कोड स्ॅन करून पैसे देऊ शकतात.
प्रश्न १६. ‘जागतिक आनंद अहवाल २०२६’ (World Happiness Report) नुसार कोणता देश जगात सलग पहिल्या क्रमांकावर आहे?
उत्तर: फिनलंड.
स्पष्टीकरण: उत्कृष्ट सामाजिक सुरक्षा, स्वातंत्र्य आणि कमी भ्रष्टाचार यामुळे फिनलंड सलग सातव्यांदा जगातील सर्वात आनंदी देश ठरला आहे.
प्रश्न १७. भारताच्या पहिल्या प्रादेशिक जलद रेल्वे सेवा (Regional Rapid Transit System) चे नाव काय ठेवण्यात आले आहे?
उत्तर: नमो भारत (Namo Bharat).
स्पष्टीकरण: दिल्ली-गाझियाबाद-मेरठ या कॉरिडॉरवर ही रेल्वे धावते. या रेल्वे गाड्यांना आधी ‘रॅपिडएक्स’ नाव देण्यात आले होते, ज्याचे नामकरण नंतर ‘नमो भारत’ करण्यात आले.
प्रश्न १८. महाराष्ट्रातील कोणत्या व्याघ्र प्रकल्पाला (Tiger Reserve) नुकतेच देशातील सर्वोत्कृष्ट व्यवस्थापनाचे मानांकन मिळाले आहे?
उत्तर: पेंच व्याघ्र प्रकल्प (नागपूर).
स्पष्टीकरण: उत्कृष्ट वन्यजीव व्यवस्थापन, वाघांची वाढती संख्या आणि इको-टुरिझममधील नाविन्यपूर्ण प्रयोगांमुळे पेंच प्रकल्पाने राष्ट्रीय पातळीवर अव्वल स्थान मिळवले आहे.
प्रश्न १९. आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाचे (International Court of Justice) मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर: द हेग (नेदरलँड्स).
स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्रांचे (UN) मुख्य न्यायिक अंग असलेल्या या न्यायालयात १५ न्यायाधीश असतात. आंतरराष्ट्रीय वाद आणि कायदेशीर बाबींवर येथे सुनावणी होते.
प्रश्न २०. देशातील पहिल्या ‘AI शहराची’ (AI City) उभारणी कोणत्या राज्यात केली जात आहे?
उत्तर: उत्तर प्रदेश (लखनऊ).
स्पष्टीकरण: लखनऊ येथे तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील स्टार्ट-अप्सना चालना देण्यासाठी अत्याधुनिक पायाभूत सुविधांसह हे शहर विकसित केले जात आहे.
प्रश्न २१. ‘स्वच्छ सर्वेक्षण पुरस्कार’ नुसार देशातील सलग सर्वात स्वच्छ शहर कोणते ठरले आहे?
उत्तर: इंदूर (मध्य प्रदेश).
स्पष्टीकरण: कचरा व्यवस्थापन आणि लोकसहभागाच्या जोरावर इंदूरने सलग सातव्यांदा हा बहुमान पटकावला आहे. या यादीत सुरत शहर देखील संयुक्तपणे पहिल्या क्रमांकावर होते.
प्रश्न २२. नुकताच पार पडलेला ‘मित्र शक्ती’ हा संयुक्त लष्करी सराव भारत आणि कोणत्या देशादरम्यान होतो?
उत्तर: श्रीलंका.
स्पष्टीकरण: भारत आणि श्रीलंका या दोन्ही देशांच्या सैन्यामध्ये उपखंडीय सुरक्षा आणि आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्यासाठी हा सराव दरवर्षी आयोजित केला जातो.
प्रश्न २३. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) सध्याचे गव्हर्नर कोण आहेत?
उत्तर: शक्तीकांत दास.
स्पष्टीकरण: ते आरबीआयचे २५ वे गव्हर्नर आहेत. त्यांच्या कार्यकाळातील आर्थिक स्थैर्य आणि चलनवाढ नियंत्रणातील कामगिरीसाठी त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ‘गव्हर्नर ऑफ द इयर’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
प्रश्न २४. भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे (Supreme Court) सध्याचे सरन्यायाधीश कोण आहेत?
उत्तर: न्यायमूर्ती संजीव खन्ना.
स्पष्टीकरण: न्यायमूर्ती डी. वाय. चंद्रचूड यांच्यानंतर त्यांनी भारताचे सरन्यायाधीश म्हणून शपथ घेतली. ते देशाचे ५१ वे सरन्यायाधीश आहेत.
प्रश्न २५. ‘जागतिक वसुंधरा दिन’ (World Earth Day) दरवर्षी कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?
उत्तर: २२ एप्रिल.
स्पष्टीकरण: पर्यावरण संवर्धन आणि पृथ्वीचे रक्षण करण्यासाठी जगभरात हा दिवस साजरा केला जातो. स्पर्धा परीक्षांमध्ये चालू घडामोडींसोबतच या दिवसाच्या थिमवर (Theme) नेहमी प्रश्न विचारला जातो.
